معرفی بخش آب و خاک

بخش تحقیقات خاک و آب همدان یکی از قدیمی‌ترین بخش‌های مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان است که فعالیت خود را از سال 1344 در سطح استان با نام اداره خاکشناسی و حاصلخیزی خاک همدان شروع نمود و وظیفه عمده آن تحقیق و بررسی بر روی مسائل مختلف مربوط به خاک و آب در رابطه با کشاورزی استان می­باشد و در این رابطه دارای چهار گروه کاری شامل گروه حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه، گروه شناسایی خاک و ارزیابی اراضی، گروه آبیاری و فیزیک خاک و گروه آزمایشگاه می­باشد که در زمینه‌های مختلف خاک، آب و تغذیه گیاه فعالیت می‌نمایند :

این بخش با حمایت علمی و تخصصی 2 نفر عضو هیات علمی و همچنین 4 نفر محقق در زمینه­های مختلف حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاهی، شناسایی خاک و ارزیابی اراضی، آبیاری و فیزیک خاک و همچنین شیمی تجزیه در سطوح مختلف تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری و یک نفر تکنسین مجرب آزمایشگاهی، مجموعه­ای قوی و کارآمد در زمینه مسایل مختلف تحقیقات خاک و آب و تغذیه گیاهی را متناسب با محصولات مختلف زراعی و باغی استان در قالب گروه­های تحقیقاتی ذیل فراهم نموده است:

- گروه حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه:

وظیفه عمده این گروه تهیه و اجرای طرح‌های تحقیقاتی در زمینه‌ حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه می‌باشد که با هدف تعیین نیاز غذایی محصولات مهم و عمده استان و مصرف کود های آلی و شیمیایی به  منظور افزایش حاصلخیزی خاک و همچنین  تعیین بهترین روش و زمان مصرف کود  و در نتیجه بالا بردن عملکرد کمی و کیفی محصولات زراعی و باغی اجرا می­گردد.

-گروه شناسایی خاک و ارزیابی اراضی:

وظیفه اصلی این گروه شناسایی خاک و طبقه­بندی اراضی استان و تهیه نقشه‌های خاکشناسی و طبقه­بندی اراضی به منظور کسب اطلاعات دقیق از وضعیت خاک‌های استان، نحوه پراکنش مکانی، استعداد های بالقوه و شناسایی مشکلات و محدودیت‌ خاک‌ها در ارتباط با کشاورزی، آبیاری و زهکشی و دستیابی به آمار و ارقام صحیح از مساحت انواع خاک‌ها و طرز استفاده از منابع خاک در حال حاضر و نیز طراحی استفاده منطقی از منابع خاک به منظور کاربری‌های کشاورزی و غیر کشاورزی درآینده می‌باشد.

-گروه آبیاری و فیزیک خاک

وظایف عمده این گروه عبارتند از 1- تعیین آب مصرفی (نیاز آبی) گیاهان زراعی وباغی استان بعنی تعیین مقدار آبی که در طول فصل رشد محصول بصورت تعرق توسط گیاه و تبخیر از سطح خاک و گیاه مصرف می‌شود که این اطلاعات مورد نیاز جهت برنامه‌ریزی آبیاری محصولات و توسعه منابع آب و مدیریت کشت می‌باشد. 2- تعیین روابط متقابل آب و کود که با بررسی روابط متقابل این دو و تعیین کارایی هر یک در شرایط مختلف می­توان مدیریت بهینه مصرف کود و آب را در شرایط واقعی تعیین نمود. 3- تعیین برنامه آبیاری گیاهان زراعی و درختان مثمر که شامل تعیین مقدار آب و زمان (عمق و دور) آبیاری گیاهان می‌باشد که به این منظور مطالعاتی با استفاده از اطلاعات هواشناسی منطقه بویژه میزان تبخیر و همچنین خصوصیات فیزیی خاک صورت می‌گیرد. 4- مقایسه روش‌های آبیاری سطحی، بارانی و قطره‌ای.

- گروه آزمایشگاه

وظیفه اصلی این گروه انجام تجزیه‌های آزمایشگاهی بر روی نمونه‌های خاک، آب و گیاه می‌باشد. که در این ارتباط آزمایشگاه بخش با یک سالن اصلی و پنج اطاق جنبی و سطح زیر بنای 280 متر مربع دارای کلیه امکانات تجزیه‌های شیمیایی خاک، آب و گیاه و تجزیه‌های فیزیکی خاک می‌باشد و از وسایل و دستگاه‌هایی که در آزمایشگاه وجود دارد علاوه بر دستگاه‌های فیلم فتومتر و اسپکترو فتومتر و سایر لوازم و تجهیزات آزمایشگاهی می‌توان از دستگاه جذب اتمی نام برد که برای تعیین میزان عناصر میکرو و سنگین خاک و گیاه استفاده می‌شود. این آزمایشگاه به عنوان اولین آزماشگاه خاک و آب استان و به عنوان آزمایشگاه مرجع وظیفه کنترل کیفی آزمایشگاه های خصوصی خاک و آب استان را نیز  عهده­دار می­باشد.

بطور خلاصه اهداف و محورهای تحقیقاتی این بخش عبارتند از:

- شناسایی خاک و طبقه بندی اراضی استان و تهیه نقشه‌های خاکشناسی، طبقه­بندی و تناسب اراضی برای محصولات مختلف زراعی و باغی به منظور کسب اطلاعات دقیق از وضعیت خاک‌های استان، نحوه پراکنش مکانی، استعداد بالقوه مشکلات و محدودیت‌ خاک‌ها در ارتباط با کشاورزی، آبیاری و زهکشی

- دستیابی به آمار و ارقام صحیح از مساحت انواع خاک‌ها و طرز استفاده بهینه از این منابع خاک

- تعیین نیاز غذایی محصولات مهم و عمده استان و مصرف کودهای آلی و شیمیایی به منظور افزایش حاصلخیزی خاک و همچنین تعیین بهترین روش و زمان مصرف کود

- تعیین آب مصرفی (نیاز آبی) گیاهان زراعی و باغی استان

- تعیین روابط متقابل آب و کود

- تعیین برنامه آبیاری گیاهان زراعی و درختان مثمر

- مقایسه روش‌های آبیاری سطحی، بارانی و قطره‌ای