معرفی واحد آبخیزداری

معرفی واحد تحقیقات آبخیزداری

تاریخچه تأسیس:

 موفقیت در برنامه‌‌ریزی در زمینه توسعه، تهیه و تدوین پروژه‌های عمرانی در گرو توجه به منابع طبیعی و احیاء حوزه‌های آبخیز می‌باشد که در این میان نقش تحقیقات در حفظ تعادل اکولوژیکی حوزه‌های آبخیز بسیار چشم‌گیر است. لذا بخش تحقیقات آبخیزداری در سال 1374 با 4 گرایش (حفاظت خاک، بهره‌وری از سیلاب و تغذیه آبخوان‌ها، هیدرولوژی و توسعه منابع آبی، مدیریت آبخیزها) تأسیس شد که از واحدهای زیرمجموعه این بخش می‌توان به واحد GIS نیز اشاره کرد. در سال 1395 با توجه به کاهش نیروی انسانی در اثر بازنشستگی و انتقال و کاهش پروژه‌های تحقیقاتی، بخش تحقیقات آبخیزداری به واحد تحقیقات آبخیزداری تنزل کرده و در حال حاضر (پایان سال 1404) این واحد با یک نفر نیروی انسانی (غیر هیأت علمی، فوق لیسانس تأسیسات آبیاری با پست کارشناس)، مشغول فعالیت می‌باشد.

کارکنان بخش /واحد تحقیقات آبخیزداری از ابتدای تأسیس تاکنون

ردیف	نام و نام خانوادگی	مدرک تحصیلی	رشته تحصیلی	گرایش تحصیلی	عنوان شغلی	وضعیت اشتغال
1	علیرضا ایلدرمی	دکتری	جغرافیای طبیعی	ژئومورفولوژی	هیأت علمی	1374 تا 1382، انتقالی
2	فریدون عربیان	لیسانس*	زمین‌شناسی	زمین‌شناسی	کارشناس	1374 تا 1379، قطع همکاری
3	سیامک لقمانی	لیسانس*	خاک‌شناسی	خاک‌شناسی	کارشناس	1374 تا 1382، انتقالی
4	رضا نادری‌مطیع	لیسانس*	منابع طبیعی	جنگلداری	کارشناس	1374 تا 1382، انتقالی
5	حبیب‌الله مظاهری	فوق لیسانس	جغرافیای طبیعی	ژئومورفولوژی	هیأت علمی	1374 تا 1388، بازنشسته
6	حسین علیرضایی	فوق لیسانس	مرتع و آبخیزداری	آبخیزداری	هیأت علمی	1375 تا 1388، انتقالی
7	مرحوم منوچهر امیری	دکتری	زمین‌شناسی	پترولوژی	هیأت علمی	1374 تا 1398، بازنشسته
8	هادی نظری‌پویا	دکتری	جغرافیای طبیعی	آب و هواشناسی	هیأت علمی	1375 تا 1403، بازنشسته
9	علی‌اصغر فرهادی	فوق لیسانس	آبیاری	تأسیسات آبیاری	کارشناس	1376 تا 1407، شاغل

^* مدارک تحصیلی نامبردگان مربوط به سال‌های اشتغال در بخش تحقیقات آبخیزداری می‌باشد.

زمینه فعالیت:

واحد تحقیقات آبخیزداری تحت پوشش حمایت‌های علمی ـ فنی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور به‌عنوان مرجع ملی تحقیقات در زمینه‌های متنوع آبخیزداری، اهداف جامع تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری را در قالب 6 برنامه راهبردی:

- شناخت عوامل مؤثر بر فرسایش و رسوب

- بهینه‌سازی روش‌های حفاظت خاک در کشور

- بهینه‌سازی الگوهای مدیریت در حوزه‌های آبخیز

- مدیریت کاهش سیل‌خیزی حوزه‌های آبخیز

- بهره‌برداری از سیلاب و توسعه منابع آبی کوچک

- مدیریت و حفاظت آبراههها و مسیلها و....  دنبال می‌کند.

تجهیزات و امکانات:

- بایگانی عکس‌های هوایی پوشش استان همدان در مقاطع زمانی 1334 (1:55000)، 1346 (1:20000) و 1374 (1:40000) و ارائه خدمات به متقاضیان از ظرفیت‌های قابل‌توجه واحد تحقیقات آبخیزداری می‌باشد.

فعالیت‌های پژوهشی:

- واحد تحقیقات آبخیزداری تاکنون 32 پروژه تحقیقاتی (شامل 22 گزارش نهایی دارای فروست، 1 گزارش خاص استانی تأییدشده، 4 گزارش ارائه‌شده بدون مستندات، 1 گزارش ارائه‌شده در حال داوری، 3 گزارش در حال تدوین و 1 پروژه فاقد گزارش) و 3 طرح مطالعاتی (شامل 31 جلد گزارش مطالعاتی) را در این زمینه‌ها به انجام رسانده است.

گزارش عملکرد واحد تحقیقات آبخیزداری

ردیف	عنوان	تعداد
1	پروژه‌های تحقیقاتی خاتمه‌یافته	32
2	پروژه‌های تحقیقاتی دارای شماره فروست	22
3	مقالات منتشره در مجلات علمی ـ ترویجی	3
4	مقالات منتشره در مجلات علمی ـ پژوهشی	40
5	مقالات منتشره در همایش‌ها	68
6	مقالات منتشره در سایر مجلات علمی	14
7	انتقال یافته‌های تحقیقاتی (برگزاری روز مزرعه و هفته انتقال یافته‌ها)	42
8	سخنرانی علمی (هفته پژوهش)	21
9	کتب و نشریات فنی منتشره	4
10	پایان‌نامه‌های دانشجویی هدایت‌شده	2

فعالیت‌های آموزشی:

- درس هواشناسی دوره‌های کارشناسی مجتمع آموزش عالی علمی ـ کاربردی جهاد کشاورزی همدان (1380)

- دروس هواشناسی و هیدرولوژی دوره‌های کاردانی مجتمع آموزش عالی علمی ـ کاربردی جهاد کشاورزی همدان (1387 تا 1391)

- دوره آموزشی "آشنایی با نرم‌افزار آماری SPSS" ، دوره‌ ضمن خدمت کارکنان سازمان جهاد کشاورزی (1378)

- درس توسعه منابع آب دوره‌های کارشناسی مجتمع آموزش عالی علمی ـ کاربردی جهاد کشاورزی همدان (1376 تا 1378)

- زمین‌شناسی عمومی دوره‌های کارشناسی مجتمع آموزش عالی علمی ـ کاربردی جهاد کشاورزی همدان (1376 تا 1391)

فعالیت‌های ترویجی و سخنرانی علمی:

- 63  مورد انتقال یافته‌های تحقیقاتی (برگزاری روز مزرعه، هفته پژوهش، انتقال یافته‌ها) در قالب سخنرانی‌های علمی

- از شاخص‌ترین و موفق‌ترین پروژه‌های تحقیقاتی اجراشده در این بخش، می‌توان به پروژه کنترل سیل و آبخوانداری تاسران کبودراهنگ در قالب احداث ایستگاه پخش سیلاب و آبخوانداری تاسران کبودراهنگ در سال‌های 1375 تا 1380 اشاره کرد که با چندین مرحله آبگیری، نقش چشم‌گیری در کاهش خسارات ناشی از سیل و افزایش حجم آب زیرزمینی در منطقه داشته است.

مشخصات آبگیری ایستگاه پخش سیلاب تاسران

ردیف	تاریخ وقوع سیلاب یا آبگیری	حجم  آبگیری (مترمکعب)
1	27/12/1375	000,300
2	01/11/1376	000,300
3	27/12/1376	000,400
4	05/01/1377	000,500
5	11/01/1377	000,500
6	25/04/1378	000,000,1
7	06/01/1379	000,650
8	09/02/1386	000,350
9	26/01/1398	000,400,1
مجموع	------	000,400,5

- هم‌چنین پروژه بررسی علل و مکانیسم وقوع فروچاله‌ها در دشت فامنین ـ کبودراهنگ که با شناسایی علل وقوع فروچاله‌ها در منطقه و انتقال نتایج آن به بخش اجرا و نهادهای مسئول، نقش مهمی را در کنترل و کاهش نرخ وقوع آن‌ها ایفا کرده است.

- دستاوردهای شاخص بخش (واحد) تحقیقات آبخیزداری

1- تعیین علل گازدار شدن چاه‌های آب همدان

2- تعیین علل خوردگی تجهیزات داخل چاه‌های آب کشاورزی

3- تعیین منشاء رسوبات دانه‌ریز در  ایستگاه پخش سیلاب کبودراهنگ با استفاده از عناصر نادر خاکی

4- تعیین علل و مکانیسم وقوع فروچاله‌ها در دشت فامنین ـ کبودراهنگ و ارائه راه حل برای کاهش نرخ وقوع آن‌ها

5- طبقه‌بندی مارن‌های استان همدان

6- پیش‌بینی شکل فرسایش در مارن‌های استان همدان

7- تعیین مهم‌ترین متغیر‌های شیمیایی و فیزیکی مؤثر بر میزان فرسایش مارن‌های استان همدان

8- طبقه‌بندی مورفوکلیماتیک خندق‌های استان همدان

9- بررسی و تعیین روابط عمق ـ سطح ـ تداوم (DAD) بارندگی در استان‌های همدان، قزوین و زنجان

10- انتخاب روش SCS به‌عنوان مناسب‌ترین روش برآورد رواناب در زیرحوزه‌های کوچک و فاقد آمار