به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان به نقل از خبرگزاری فارس از خرمآباد. محمد مهرنیا، عضو هیئتعلمی و رئیس باغ گیاهشناسی زاگرس، در حاشیه گشت تخصصی و بازدید از این مجموعه اظهار کرد: باغ گیاهشناسی زاگرس از سال ۱۳۹۷ پایهگذاری شده و در مساحتی حدود ۱۲ هکتار توسعهیافته است. تاکنون شش کلکسیون گیاهی در این باغ ایجاد شده و بیش از ۳۰۰ گونه گیاهی در آن استقرار یافتهاند.وی افزود: عمده گونههای شاخص رویشگاه زاگرس که ستون فقرات تنوع زیستی این منطقه را تشکیل میدهند، در باغ گیاهشناسی زاگرس نگهداری میشوند. از جمله اینگونهها میتوان به شش گونه بلوط، انواع درختان و درختچههای بومی، گیاهان دارویی، خوراکی و گیاهان آبزی اشاره کرد.رئیس باغ گیاهشناسی زاگرس با اشاره به نقش و کارکرد این مجموعه گفت: باغهای گیاهشناسی سه وظیفه و عملکرد اصلی دارند؛ نخست، حفاظت از گونههای گیاهی در معرض تهدید و خطر انقراض؛ دوم، اثرگذاری بر معیشت مردم، توسعه کشاورزی و بهرهبرداری پایدار از منابع گیاهی؛ و سوم، فراهمکردن بستری برای آموزش عمومی، افزایش آگاهیهای زیستمحیطی و ایجاد فضایی مناسب برای تفرج و آشنایی مردم با داشتههای طبیعی و زیستی کشور.مهرنیا خاطرنشان کرد: باغ گیاهشناسی زاگرس امروز بهعنوان یکی از مراکز مهم حفاظت از گونههای بومی و ارزشمند منطقه، نقش مؤثری در حفظ تنوع زیستی، آموزش و فرهنگسازی زیستمحیطی ایفا میکند.
حفاظت از گونههای در معرض تهدید
رضا چمن پیرا؛ معاون پژوهش، فناوری و انتقالیافتههای مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان (تات) هم با اشاره به کارکردهای علمی این مجموعه اظهار کرد: باغ گیاهشناسی زاگرس خرمآباد علاوه بر نقش آموزشی و ترویجی، یک پایگاه مهم پژوهشی برای انجام تحقیقات در حوزه تنوع گیاهی، شناسایی و ارزیابی گونههای دارویی و همچنین مطالعه گونههای بومی منطقه زاگرس به شمار میرود.وی افزود: در این باغ، پژوهشهای متعددی در زمینه سازگاری گیاهان دارویی، بررسی ویژگیهای اکولوژیک گونههای بومی و همچنین توسعه روشهای علمی برای تکثیر و بهرهبرداری پایدار از گیاهان ارزشمند انجام میشود.چمن پیرا یکی از مأموریتهای مهم باغ گیاهشناسی زاگرس را حفاظت از گونههای در معرض تهدید عنوان کرد و گفت: این باغ نقش مؤثری در نگهداری و حفاظت از برخی گونههای گیاهی کمیاب و در حال انقراض دارد و بهنوعی بهعنوان یک ذخیرهگاه علمی برای صیانت از تنوع ژنتیکی گیاهان منطقه عمل میکند.وی با اشاره به ایجاد بانک ژن در این مجموعه تصریح کرد: یکی از ظرفیتهای مهم باغ گیاهشناسی زاگرس، نگهداری و حفاظت از منابع ژنتیکی گیاهی در قالب بانک ژن است که میتواند پشتوانهای ارزشمند برای تحقیقات آینده، اصلاح نباتات و توسعه کشت گونههای بومی و دارویی باشد.چمن پیرا با اشاره به جایگاه این باغ در میان باغهای گیاهشناسی کشور خاطرنشان کرد: باغ گیاهشناسی زاگرس خرمآباد به دلیل تمرکز بر گونههای بومی زاگرس و انجام فعالیتهای پژوهشی مرتبط، جایگاه قابلتوجهی در میان باغهای گیاهشناسی ایران دارد و میتواند به یکی از مراکز مرجع برای تحقیقات گیاهشناسی و گیاهان دارویی در غرب کشور تبدیل شود.
باغ گیاهشناسی زاگرس؛ بستری برای شکوفایی خلاقیت و اشتغالزایی
زهرا امیری، مدیر هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان هم با اشاره به اهمیت پیوند میان «تحقیقات» و «ترویج» اظهار کرد: باغ گیاهشناسی زاگرس فراتر از یک فضای سبز، یک مرکز غنی برای شناسایی ظرفیتهای ژنتیکی و زیستی منطقه است، هدف اصلی ما در مدیریت ترویج، تبدیل این یافتههای علمی به یک «الگوی عملیاتی» برای بهرهبرداران است تا بتوانند از نتایج تحقیقات در مزارع خود بهرهمند شوند.وی با تأکید بر ضرورت تغییر در الگوی کشت استان گفت: یکی از اولویتهای راهبردی ما، هدایت بهرهبرداران به سمت کشتهای سودآور و سازگار با اقلیم است، گیاهان دارویی باتوجهبه نیاز آبی کمتر و ارزش اقتصادی بسیار بالا، بهترین جایگزین برای برخی کشتهای ممنوعه و یا محصولاتی هستند که با شرایط آبی فعلی سازگاری ندارند. ما در حال معرفی اینگونههای سازگار شده به کشاورزان هستیم تا از این طریق، ضمن حفظ منابع آبی، درآمدهای پایدار ایجاد کنیم.وی همچنین به نقش بانوان در توسعه این صنعت اشاره کرد و افزود: گیاهان دارویی فرصتی استثنایی برای اشتغالزایی بانوان کارآفرین محسوب میشوند. به دلیل ماهیت این نوع کشتها، مدیریت آنها در مقیاسهای کوچک و خانگی تا تعاونیهای بزرگ بهخوبی امکانپذیر است. در همین راستا، باغ گیاهشناسی زاگرس بهعنوان یک «کانون الگوسازی»، فضای مناسبی را برای آموزش عملی و آشنایی بانوان کارآفرین با زنجیره ارزش، از تولید و فراوری تا بستهبندی و عرضه فراهم کرده است.امیری تصریح کرد: زنجیره ارزش گیاهان دارویی تنها به کاشت ختم نمیشود؛ بلکه آموزش ترویجی ما بر تمامی حلقههای این زنجیره از جمله صنایع تبدیلی و تکمیلی متمرکز است.
باغگیاهشناسی فرصتی برای تکمیل زنجیره ارزش
سید فرشاد بابایی، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی لرستان، در حاشیه این بازدید با اشاره به اهمیت معرفی این ظرفیتها به عموم مردم گفت: هدف ما از برگزاری این بازدیدها آشنایی بیشتر مردم با باغ گیاهشناسی استان است. باغ گیاهشناسی لرستان یکی از معدود باغهای تخصصی در سطح کشور محسوب میشود که مجموعهای از گونههای گیاهی بهویژه گیاهان دارویی سازگار با اقلیم زاگرس در آن گردآوری و نگهداری شده است.وی افزود: استان لرستان به دلیل شرایط اقلیمی و جغرافیایی خاص خود، از ظرفیت بسیار بالایی برای توسعه کشت گیاهان دارویی برخوردار است و میتواند به یکی از قطبهای مهم تولید این محصولات در کشور تبدیل شود.بابایی ادامه داد: معرفی اینگونههای سازگار و آگاهسازی کشاورزان و مردم نسبت به مزایای اقتصادی و زیستمحیطی گیاهان دارویی، میتواند زمینهساز توسعه کشت این محصولات و همچنین جایگزینی برخی گیاهان ممنوعه با گونههای دارویی سازگار با اقلیم منطقه باشد.وی تأکید کرد: توسعه کشت گیاهان دارویی علاوه بر حفظ منابع طبیعی، میتواند به افزایش درآمد کشاورزان، ایجاد اشتغال پایدار و تکمیل زنجیره ارزش در حوزه فرآوری و تولید محصولات مرتبط کمک کند.
