بخش تحقیقات چغندرقند
بخش تحقیقات اصلاح تهیه بذر چغندرقند
معرفی:
این بخش همزمان با تأسیس مرکز و با ورود چند رقم چغندرقند از خارج و انجام آزمایشهای مقایسه عملـکرد آغاز به کار کرد و فعالیت های زیادی را در جهت به نژادی و به زراعی این محصول مهم استراتژیک زراعی با نظارت علمی و فنی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند انجام داده است. در گذشته تحقیقات مربوط به چغندر قند به عنوان بخشی از فعالیت های اداره تحقیقات زراعی انجام می شد اما در حال حاضر تحقیقات مربوط به آن در یک بخش تحقیقاتی مستقل صورت می گیرد. بخش تحقیقات چغندرقند هماهنگ با موسسه تحقیقات چغندرقند و در چارچوب اولویتهای تحقیقاتی برای منطقه خوزستان در دو زمینه به نژادی و به زراعی به دنبال بهبود عملکـرد چغندرقند در این منطقه میباشد و تا کنون با همکاری موسسه مذکور دو رقم منوژرم و یک رقم پلی ژرم مقاوم به بولت مناسب منطقه اصلاح و معرفی کرده است . همچنین طرحهای زیادی در خصوص بهینه سازی مصرف کود ، بذر ، تراکم بوته ، تاریخ کاشت و برداشت و کنترل علف های هرز انجام شده و براساس نتایج آنها ، توصیه های لازم به زارعین منطقه صورت میگیرد(شکل 1).کارخانه قند دزفول به دنبال نتایج حاصل از اجرای آزمایشاتی که در این مرکز صورت گرفته تأسیس شد و اینک چغندرقند یکی از مهمترین محصولات منطقه محسوب می گردد که سالانه بیش از 7 هزار هکتار از اراضی مناسب منطقه را به خود اختصاص داد. میانگین عیار قند و عملکرد ریشه به ترتیب 13 درصد و 50 تن در هکتار است. در برنامه های آینده بخش ، تحقیق در مورد توسعه کشت چغندرقند به منــاطق جدیــد اســتان مانند بهبهان ، ایذه و استانهای همجوار مانند ایلام ، بررسی میزان خسارت و روشهای کنترل بیماریهای عمده منطقه ( لکه برگی ، گال قارچی ) و توسعه هرچه بیشتر کشت بذر منوژرم قرار دارد.
تاریخچه زراعت چغندرقند در استان خوزستان
مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد, در سال 1342 به منظور ایجاد تغییرات بنیادی در نظام کشاورزی منطقه و انجام تحقیقات جهت شناخت پتانسیل های کشاورزی منطقه و معرفی روش های نوین زراعت ، محصولات جدید در اراضی آبخور سد دزتاسیس گزدید.در گذشته، تحقیقات گسترده ای روی این محصول در زمینه های بهزراعی و بهنژادی بعمل آمده است . همزمان با این تحقیقات، پژوهش هایی نیز توسط دانشگاه شهید چمران اهواز ( جندیشاپور سابق ) صورت پذیرفته است .
در بدو تاسیس مرکز، تحقیقات مربوط به چغندر قند به عنوان بخشی از فعالیت های اداره تحقیقات زراعی انجام می شد .اما در حال حاضر تحقیقات مربوط به آن در یک بخش تحقیقاتی مستقل صورت می گیرد
طبق گزارش های موجود , اولین فعالیت های تحقیقاتی درزمینه زراعت چغندر قند پاییزه در استان خوزستان توسط مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد وابسته به طرح آبیاری دز با هدف معرفی , توسعه و ترویج این محصول ، در سال 1343 آغاز گردید . برای دستیابی به این هدف , مجریان طرح, ضمن تبادل نظر و مشورت با مسئولان ذیربط کشور و همکاری با بنگاه وقت اصلاح و تهیه بذر چغندر قند طرح جامعی برای رسیدن به اهداف فوق الذکر تهیه نمودند. دراین طرح با استفاده از 20 رقم از واریته هایی که در کرج مورد بررسی قرار گرفته بودند, کار مطالعه در باره بررسی امکان کشت این محصول در استان خوزستان آغاز گردید.درسالهای بعد تعدادی از ارقام نا منا سب برای این منطقه حذف و با ارقامی از کشورهای آمریکا و اروپا جایگزین گردید. در ادامه فعالیت های تحقیقاتی , بسیاری از عوامل زراعی مانند تاریخ کاشت ، آبیاری ، تغذیه ، تراکم بوته و مقایسه ارقام مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این بررسی ها نشان داد که چغندرقند می تواند به عنوان یک محصول با صرفه و استراتژیک در تناوب زراعی منطقه قرار گیرد. در نتیجه زمینه توسعه و ترویج آن دربین کشاورزان منطقه فراهم گردید .این امر موجب راه اندازی کارخانجات قند اهواز و دزفول گردید.به طوریکه نخستین بار چغندر قند در اراضی اطراف کارخانه قند اهواز در سطح وسیع کشت گردید. واز سال 49-1348، بخشی از اراضی شهرستان دزفول، به کشت چغندر قند اختصاص یافت . در حال حاضر بخش تحقیقات چغندرقند هماهنگ با موسسه تحقیقات چغندرقند در چارچوب اولویتهای تحقیقاتی برای منطقه خوزستان در دو زمینه بهنژادی و بهزراعی به دنبال بهبهود عملکـرد چغندرقند در این منطقه میباشد). و تا کنون با همکاری موسسه فوق الذکر دو رقم منوژرم و یک رقم پلی ژرم مقاوم به بولت مناسب منطقه اصلاح و تهیه شده و معرفی گردیده است . همچنین طرحهای زیادی در خصوص بهینه سازی مصرف کود ، بذر ، تراکم بوته ، تاریخ کاشت ، کنترل علف های هر توسط این بخش انجام شده است و براساس نتایج آنها ، توصیه های لازم به زارعین منطقه صورت میگیرد.کارخانه قند دزفول به انگیزه نتایج حاصل از اجرای آزمایشاتی که در این مرکز صورت گرفت تأسیس شد. و اینک چغندرقند یکی از محصولات مهم منطقه محسوب میگرددوسالانه بیش از 7 هزار هکتار از اراضی مناسب منطقه به کشت این محصول اختصاص داده میشود.
اهمیت اقتصادی چغندر قند در استان
چغندر از مهمترین گیاهان صنعتی و از منابع عمده تولید شکر در استان خوزستان به شمار می آید . نیاز روزافزون کشور به تولید شکر و تأمین حدود 70% تولید داخلی شکر از چغندر قند ، اهمیت اقتصادی این محصول را به خوبی نشان می دهد . کشت چغندرقند پائیزه یا زمستانه در خوزستان به علت استفاده گیاه از بارندگی های پائیز و زمستان و در نتیجه تأمین مقداری از نیاز آبی آن یکی از محصولات استراتژیک و اقتصادی است که در حال حاضر در سطح 9 هزار هکتار از اراضی شمال استان کشت می گردد . علاوه بر پتانسیل تولید بالا ، وجینی بودن و اثرات تناوبی آن بر کشت های بعدی ونیز مکانیزه بودن تمامی عملیات کاشت ، داشت و برداشت بر اهمیت آن افزوده است . تولید محصولات جنبی آن نظیر تفاله و ملاس و ایجاد اشتغال در بخش کشاورزی و صنعت منطقه و همچنین تأمین چغندر قند مورد مصرف کارخانه های قند استان با مجموع ظرفیت 7500 تن در روز اهمیت استراتژیک این محصول را روشن می سازد . از اینرو این بخش با تحقیق پیرامون مسائل و مشکلات مختلفی که ممکن است این محصول در منطقه با آن روبرو شود . سعی در بهبهود عملکرد و کیفیت این محصول داشته است و در حال حاضر تحقیقات آن حول دو محور اصلی به نژادی و به زراعی میباشد که علاوه بر معرفی ارقام مناسب از نظر داشتن خصوصیات لازم برای کشت در این منطقه ، کارایی نهادهای مصرفی از قبیل کود ، سم ، آب آبیاری ، بذر … را افزایش دهد.