مدیریت پرورش و نگهداری گله های گوسفند و بز در زمان آبستنی و زایش

به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، نادر پاپی، پژوهشگر موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، روز دوشنبه مورخ ششم بهمن‌1404 با حضور در برنامه تلویزیونی «رویش» به تشریح مهم‌ترین اصول علمی مدیریت گله‌های گوسفند و بز در دوره آبستنی و زایش پرداخت. این برنامه با هدف ارتقای دانش بهره‌برداران بخش دامپروری و انتقال یافته‌های پژوهشی به عرصه تولید، از شبکه آموزش پخش شد و مورد توجه دامداران و فعالان این حوزه قرار گرفت.

پاپی در ابتدای سخنان خود با اشاره به اهمیت مدیریت صحیح دوره آبستنی، این بازه زمانی را یکی از حساس‌ترین مراحل در پرورش دام‌های سبک دانست و تأکید کرد که بخش عمده‌ای از موفقیت در افزایش بهره‌وری گله، کاهش تلفات و بهبود سلامت بره‌ها و بزغاله‌ها به نحوه مدیریت تغذیه و شرایط نگهداری دام‌های آبستن وابسته است. وی دوره آبستنی را به سه مرحله قوچ‌اندازی، اوایل آبستنی و اواخر آبستنی تقسیم کرد و توضیح داد که هر یک از این مراحل نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و متفاوت است.

این پژوهشگر موسسه تحقیقات علوم دامی کشور با تشریح مفهوم «فلاشینگ» در زمان قوچ‌اندازی، به نقش تغذیه مناسب در افزایش نرخ باروری، جلوگیری از برگشت فحلی و افزایش درصد دوقلوزایی اشاره کرد. به گفته وی، تأمین انرژی و مواد مغذی کافی در این مرحله موجب رشد بهتر فولیکول‌ها و افزایش زنده‌مانی جنین می‌شود که در نهایت تأثیر مستقیمی بر عملکرد اقتصادی واحد دامداری خواهد داشت.

پاپی در ادامه، اواخر آبستنی را حساس‌ترین بخش این دوره دانست و خاطرنشان کرد که در این زمان، حدود دو سوم رشد جنین اتفاق می‌افتد و هم‌زمان رشد پستان و آمادگی برای تولید شیر و آغوز نیز افزایش می‌یابد. وی افزود: «با بزرگ‌تر شدن رحم و کاهش ظرفیت دستگاه گوارش، استفاده از جیره‌های متعادل و کنسانتره با کیفیت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت مادر و نوزاد داشته باشد.»

وی پیامدهای تغذیه ناکافی را شامل کاهش وزن دام، بروز اختلالات متابولیکی مانند مسمومیت آبستنی، کاهش تولید شیر و تولد نوزادان ضعیف عنوان کرد و در مقابل، تغذیه بیش از حد را نیز عاملی برای چاقی دام و افزایش سخت‌زایی دانست. این کارشناس دامپروری بر لزوم گروه‌بندی دام‌های آبستن بر اساس سن، وضعیت بدنی و تعداد جنین تأکید کرد و گفت که جدا کردن دام‌های زایش اول از دام‌های مسن‌تر، نقش مهمی در تأمین عادلانه خوراک و کاهش استرس دارد.

پاپی همچنین به راهکارهای پیشگیری از سقط جنین اشاره کرد و از دامداران خواست از مصرف علوفه‌های کپک‌زده، خوراک‌های غیراستاندارد و ایجاد استرس‌های غیرضروری در گله خودداری کنند. وی نقش تحرک مناسب، نور آفتاب، بستر تمیز و آماده‌سازی صحیح جایگاه زایش را در کاهش مشکلات زایمانی و افزایش سلامت بره‌ها بسیار مؤثر دانست.

در پایان این برنامه، نادر پاپی با تأکید بر اهمیت مصرف به‌موقع آغوز توسط بره‌ها و بزغاله‌ها، آغوز را نخستین و حیاتی‌ترین منبع تأمین ایمنی، انرژی و گرما برای نوزادان معرفی کرد و ابراز امیدواری کرد که انتقال این آموزه‌های علمی از طریق برنامه‌هایی مانند «رویش» بتواند گامی مؤثر در جهت ارتقای بهره‌وری و پایداری دامپروری کشور باشد.