چشم انداز بخش غلات شامل انجام تحقیقات به نژادی در محصولات گندم نان، دوروم، جو و تریتیکاله به منظور تولید ارقام جدید پرپتانسیل متحمل به تنش های زنده و غیرزنده در راستای ارتقای بهره وری تولید در اراضی دیم کشور است.
این بخش با انجام برنامه های به نژادی در محصولات گندم نان، دوروم، جو و تریتیکاله، ارقام جدیدی را برای اقلیم های مختلف مناطق دیم کشور تولید و در همکاری با بخش اجرا در تولید هسته های بذری و افزایش ضریب نفوذ این ارقام برای افزایش تولید پایدار در دیمزارهای کشور فعالیت میکند.
مهمترین اقدامات بخش
الف: فعالیت های تحقیقاتی
- اجرای بطور متوسط سالانه 30 پروژه تحقیقاتی به نژادی (سفارشی، مشترک، مستقل) در اقلیم های مختلف کشور
- بررسی مسائل تحقیقاتی غلات (گندم (نان و دوروم)، جو و تریتیکاله) در مناطق مختلف دیم خیز کشور
- تهیه و تنظیم طرح ها و برنامههای تحقیقاتی براساس مسائل بررسی شده و نیاز اقلیمهای مختلف کشور و پیشنهاد آن به کمیته علمی- فنی مؤسسه جهت تصویب
- بررسی و تائید یا تعدیل طرح ها و برنامههای تحقیقاتی پیشنهادی مراکز و واحدهای تحقیقاتی مناطق مختلف و تلفیق آنها از لحاظ کشوری
- ابلاغ برنامهها و طرح های تصویب شده به مراکز و واحدهای تحقیقاتی مناطق مختلف کشور
- اجرای طرح و پروژه های تحقیقاتی طبق برنامههای مصوب در مزارع، گلخانه ها و آزمایشگاه های مؤسسه
- نظارت بر اجرای برنامههای تحقیقاتی ابلاغ شده در ایستگاه ها و مراکز تحقیقاتی از طریق اعزام محققین و دریافت گزارش
- جمعآوری و دریافت نتایج تحقیقات انجام شده در مراکز و ایستگاه های تحقیقاتی و در صورت لزوم انجام تجزیه تحلیل های آماری در واحد مربوطه و ارزیابی و نتیجهگیری از تحقیقات انجام شده
- تهیه و تنظیم نشریات حاوی نتایج تحقیقات بطور سالیانه و چند ساله و تدوین بروشورها و دستورالعمل های فنی برای استفاده مروجین و زارعین
- همکاری با مراکز تحقیقات بینالمللی غلات سیمیت و ایکاردا برای انجام پروژه های مشترک، تبادل ژرم پلاسم و تبادل اطلاعات
- مطالعه بیماریهای مهم غلات دیم و ارزیابی مقاومت ارقام و لاین ها نسبت به بیماری های مهم مانند زنگ ها، سیاهک ها، فوزاریوم، سفیدک، اسکالد، لکه نواری جو و غیره.
ب: فعالیت های ترویجی
- اجرای پایگاه های نوآوری و PVS ها در شهرستان های استان های مختلف کشور در راستای معرفی و توسعه ارقام جدید گندم و جو
- برگزاری روزهای مزرعه و انتقال یافته در پایگاه های نوآوری و مزارع ترویجی
- اجرای مزارع الگوی با همکاری فائو در راستای افزایش بهرهوری و بالفعلسازی پتانسیل تولید کشاورزی دیم
- انتقال دانش کشاورزی و توانمندسازی بهره برداران، کشاورزان و مروجان
- آموزش کارشناسان پهنه و جهش تولید
- تهیه کلیپ های آموزشی مزرعه ای در خصوص شناساندن ارقام جدید و تشریح خصوصیات زراعی آن ها
- برگزاری کارگاه های آموزشی در مورد ارقام مناسب گندم و جو در استان های مختلف کشور
- شرکت در برنامه های آموزشی رسانه ای (شبکه برکت)
- پشتیبانی علمی و فنی شرکتهای تولید بذر
- همکاری تنگاتنگ با معاونت زراعت جهاد کشاورزی در خصوص تهیه برنامه برش تولید بذر ارقام گندم و جو
- حضور در کمیته های فنی، تخصصی و اجرایی وزارت جهاد کشاوری، سازمان های جهاد کشاورزی استان ها
- مشارکت فعال در برنامه تدوین الگوی کشت و کاروان های ترویجی الگوی کشت
- مشارکت فعال در اجرای برنامه جهش تولید در دیمزارها
دستاوردهای شاخص بخش:
- معرفی 38 رقم گندم نان، 13 رقم گندم دوروم و 20 رقم جو
- افزایش ضریب نفوذ ارقام اصلاح شده گندم در مناطق دیم استان های مختلف کشور
- اثر بخشی اقتصادی نفوذ ارقام جدید گندم در عرصه دیم
- تولید هسته های بذری پرورش 1 و 2 ارقام جدید گندم و جو
- تجاری سازی ارقام گندم و جو
- آزمایشگاه ژنتیک مولکولی
- آزمایشگاه کیفیت بذر
- آزمایشگاه تکنولوژی بذر
- گلخانه تحقیقاتی
در این آزمایشگاه پروژههای مرتبط با ژنتیک مولکولی از قبیل بررسی تنوع ژنتیکی، انتخاب به کمک نشانگر مولکولی، شناسایی ژن و بررسی پروتئینی انجام میشود. این آزمایشگاه دارای مرجعیت در شهرستان از نظر مطالعات مورد اشاره میباشد، با این حال به منظور انجام آزمایشات ترانسکریپتومیکس و پروتئومیکس وابسته به آزمایشگاههای بیرون است. این آزمایشگاه دارای امکاناتی از قبیل ترمال سایکلر، انکوباتور شیکر، الکتروفورز عمودی و افقی، سانتریفیوژ، بن ماری، اتوکلاو، آون، هود بیولوژیکی، هود شیمیایی، دستگاه یخ ساز، یخچال 80- و معمولی، شیکر، دستگاه pH متر و غیره میباشد. از نظر کیفیت دستگاهها و امکانات میتوان اظهار نمود که در سطح مطلوبی قرار دارند، اما به منظور بهبود کارایی نیاز است که دوره ای مورد بازبینی و تعمیر قرار گیرند. از نظر کمی تعداد دستگاه¬ها وضعیت مطلوبی ندارند. به عنوان مثال تعداد دستگاه ترمال سایکلر و الکتروفورز عمودی و افقی در ازمایشگاه هر کدام یک عدد میباشد که با این حجم پروژهها از نظر زمانی جوابگو نخواهد بود.
آزمایشگاه کیفیت بذر
در این آزمایشگاه پروژههای مرتبط با ژنتیک مولکولی از قبیل بررسی تنوع ژنتیکی، انتخاب به کمک نشانگر مولکولی، شناسایی ژن و بررسی پروتئینی انجام میشود. این آزمایشگاه دارای مرجعیت در شهرستان از نظر مطالعات مورد اشاره میباشد، با این حال به منظور انجام آزمایشات ترانسکریپتومیکس و پروتئومیکس وابسته به آزمایشگاههای بیرون است.
آزمایشگاه تکنولوژی بذر
در این آزمایشگاه پروژههای مرتبط با ژنتیک مولکولی از قبیل بررسی تنوع ژنتیکی، انتخاب به کمک نشانگر مولکولی، شناسایی ژن و بررسی پروتئینی انجام میشود. این آزمایشگاه دارای مرجعیت در شهرستان از نظر مطالعات مورد اشاره میباشد، با این حال به منظور انجام آزمایشات ترانسکریپتومیکس و پروتئومیکس وابسته به آزمایشگاههای بیرون است.
گلخانه تحقیقاتی
در این آزمایشگاه پروژههای مرتبط با ژنتیک مولکولی از قبیل بررسی تنوع ژنتیکی، انتخاب به کمک نشانگر مولکولی، شناسایی ژن و بررسی پروتئینی انجام میشود. این آزمایشگاه دارای مرجعیت در شهرستان از نظر مطالعات مورد اشاره میباشد، با این حال به منظور انجام آزمایشات ترانسکریپتومیکس و پروتئومیکس وابسته به آزمایشگاههای بیرون است.