اصلاح نژاد گوسفند داخلی، راهکار افزایش تولید گوشت/ چند قلوزایی گوسفندان اقتصاد دامداری را تقویت می‌کند

اصلاح نژاد گوسفند داخلی، راهکار افزایش تولید گوشت/ چند قلوزایی گوسفندان اقتصاد دامداری را تقویت می‌کند

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، ایسنا/ایلام عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام گفت: اصلاح نژاد برای بهبود چند قلوزایی در گوسفندان داخلی و افزایش بهره‌وری آن راهکار جلوگیری از خسارت‌ها و افزایش تولید گوشت در کشور است.

جواد احمدپناه در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در ایران حدود ۳۰ نژاد گوسفند سازگار با شرایط اقلیمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی مناطق مختلف با جمعیت بالغ بر ۴۷ میلیون رأس وجود دارد که بیش از ۳۰ درصد از کل گوشت قرمز کشور را تولید می‌کند. گوسفندان ایران از نظر کیفیت پشم در ردیف گوسفندان با پشم ضخیم قرار دارند. همه گوسفندان ایران به استثنای نژادهای زل (بدون دنبه)، آتابای و قره گل (نیم دنبه) از جمله گوسفندان دنبه‌دار هستند و به رنگ‌های مختلف سفید، سیاه، خرمایی، قهوه‌ای، نخودی، خاکستری و غیره دیده می‌شوند. اگرچه نژادهای گوسفند ایران چند منظوره هستند اما هدف اصلی از پرورش گوسفند بیشتر تولید گوشت است.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به تنوع شرایط آب و هوایی در ایران، علوفه تولیدی در مراتع مختلف متغیر است، در طی سال‌های اخیر به علت بروز خشکسالی‌های مکرر و عدم احیای مراتع، جمعیت گوسفند و بز تقریباً ثابت مانده و کمیت و کیفیت علوفه تولیدی مراتع نیز کاهش یافته است، در واقع نوعی فشار چرا به وجود آمده و ادامه روند فعلی منجر به تخریب هر چه بیشتر مراتع و ایجاد آسیب‌های زیست محیطی و بروز خسارت‌های غیر قابل پیش‌بینی و جبران‌ناپذیر در کشور خواهد شد از جمله راهکارهای مقابله با آسیب‌های مذکور، اصلاح نژاد و افزایش بهره‌وری نژادهای داخلی است.

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام توضیح داد: نظر به اینکه بخش عمده درآمد حاصل از گوسفندداری تولید نسل سالانه و در واقع تعداد بره تولیدی آن‌هاست، تولید یک بره در سال نمی‌تواند هزینه تغذیه و دیگر هزینه‌های مربوطه را تأمین کند و در نتیجه رضایت دامدار از فعالیت خود فراهم نمی‌شود، در حال حاضر در کشورهای پیشرفته از تلقیح مصنوعی به‌عنوان یک روش علمی برای پیشرفت اهداف تولید مثل و اصلاح نژاد در صنعت گوسفندداری استفاده می‌شود، صفات تولید مثلی تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی و تفاوت‌های نژادی قرار می‌گیرند، زیاد بودن تعداد میش‌های قصر و تلفات بره‌ها از عوامل محدود کننده بازده تولید مثل در گوسفندان بومی ایران است.

وی با اشاره به اینکه معمولاً تولید مثل پدیده‌ای همراه با موفقیت و یا شکست است که عوارض اقتصادی شکست آن بسیار مهم است بیان کرد: اگر گوسفند آبستن نشود و یا تعداد بره متولد شده در هر زایمان یا حتی در سال یک رأس به جای دو رأس باشد، تأثیر منفی زیادی در سودآوری دامدار خواهد داشت، در کشورهایی مانند ایران که گوشت محصول اصلی پرورش گوسفند است، عملکرد تولید مثل میش‌های گله بیشترین تأثیر را بر سودآوری دارد.

این کارشناس توضیح داد: افزایش تولید گوشت گوسفند را می‌توان با افزایش تعداد و وزن بره‌های از شیر گرفته شده به ازای هر میش که تحت تأثیر بسیاری از عوامل مرتبط با تولید مثل و رشد شامل سن بلوغ، تخمک‌گذاری، بارداری، زایمان، شیردهی، توانایی مادر شدن و بقا و رشد بره است، در طی یک سال خاص به دست آورد.

تخمک ریزی و چند قلوزایی در گوسفند

احمدپناه تشریح کرد: چند قلوزایی گوسفندان دارای ضریب وراثت‌پذیری پایین است و در واقع بخش کوچکی از تغییرات تخمک‌ریزی و چند قلوزایی قابل انتقال به نسل‌های بعد است، صفت تعداد نتاج در زایش رابطه مستقیمی با نرخ تخمک‌ریزی داشته و با افزایش تعداد تخمک‌های رها شده در هر تخمک اندازی سیکل، تعداد نتاج متولد شده در هر زایش نیز زیاد می‌شود، به طور کلی در گوسفندان با چند قلوزایی متوسط تا زیاد، وراثت‌پذیری نرخ تخمک اندازی زیادتر از تعداد نتاج در زایش برآورد شده است.

وی افزود: عوامل ژنتیکی و محیطی بر تخمک ریزی مؤثر بوده و بنابراین در بین گونه‌ها متفاوت است. پستانداران بر اساس ساختار فیزیولوژیکی خود می‌توانند یک یا چند تخمک‌ریزی بر اساس تعداد تخمک‌هایی که بالغ و آزاد می‌شوند، آزاد کنند.

این عضو هیئت علمی گفت: میزان تخمک ریزی بین نژادهای گوسفند متفاوت است، نژادهای داخلی معمولاً نرخ تخمک ریزی و چند قلوزایی کمی دارند (کمتر از ۱۵ درصد) اما در برخی نژادهای خارجی مانند نژاد بورولا مرینوا  تا ده تخمک در هر تخمک ریزی متغیر است.

https://www.isna.ir/news/1404041810695/