پژوهشگر مرکز ملی تحقیقات شوری اظهار کرد:
به گزارش روابط عمومی مرکز ملی تحقیقات شوری، در بسیاری از این مناطق، تبخیر شدید از سطح خاک عامل اصلی انتقال نمکهای محلول از لایههای زیرین به سطح خاک و ناحیه ریشه گیاهان است. این فرآیند ضمن افزایش شوری خاک، موجب کاهش دسترسی گیاه به آب و افت عملکرد محصولات کشاورزی میشود. وی افزود: نتایج پژوهشهای انجامشده نشان میدهد که کاهش تبخیر سطحی میتواند نقش مؤثری در کنترل شوری خاک داشته باشد. به همین منظور، در یکی از مطالعات میدانی انجامشده در باغات پسته استان یزد، تأثیر استفاده از مالچ شنی بر حفظ رطوبت و کاهش تجمع نمک در خاک مورد بررسی قرار گرفت. بیرامی با بیان اینکه استفاده از مالچ شنی نتایج قابل توجهی به همراه داشته است، گفت: یافتههای این تحقیق نشان داد رطوبت خاک در تیمار دارای مالچ شنی در فصل گرم سال بیش از دو برابر خاک بدون پوشش بود. همچنین میانگین شوری خاک سطحی حدود ۲۹ درصد کاهش یافت و هدایت الکتریکی پروفیل خاک تا عمق ۱۲۰ سانتیمتری نیز ۷.۶ دسیزیمنس بر متر کمتر از تیمار شاهد اندازهگیری شد. این نتایج بهخوبی نشان میدهد که کنترل تبخیر سطحی میتواند از تجمع نمک در ناحیه ریشه جلوگیری کرده و شرایط مناسبتری برای رشد گیاه فراهم آورد. این پژوهشگر مرکز ملی تحقیقات شوری با اشاره به نتایج سایر تحقیقات داخلی و بینالمللی افزود: مطالعات انجامشده در کشورهای مختلف نیز مؤید نقش مؤثر مالچها در کاهش تبخیر و کنترل شوری خاک است. بر اساس این پژوهشها، استفاده از مالچهای آلی، شنی و سایر پوششهای سطحی توانسته میزان تبخیر از خاک را بین ۳۵ تا ۹۶ درصد کاهش دهد. این امر ضمن جلوگیری از تجمع نمک در خاک، به افزایش بهرهوری مصرف آب و بهبود عملکرد محصولات کشاورزی نیز کمک کرده است. وی ادامه داد: بررسیهای انجامشده درباره مالچهای آلی نیز نشان میدهد پوششهایی مانند کاه و کلش قادرند تبخیر سطحی خاک را تا حدود ۴۰ درصد کاهش دهند. این پوششها با ایجاد یک مانع فیزیکی در برابر تابش مستقیم خورشید و جریان هوا، از اتلاف سریع رطوبت جلوگیری کرده و محیط مناسبتری برای رشد ریشه گیاهان فراهم میکنند. بیرامی با اشاره به توسعه فناوریهای جدید در این حوزه خاطرنشان کرد: در سالهای اخیر، مالچهای نوین بهویژه مالچهای شنی آبگریز مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند. نتایج تحقیقات نشان میدهد این مالچها بسته به نوع خاک و ضخامت لایه، قادرند میزان تبخیر را بین ۶۳ تا ۸۳ درصد کاهش دهند. این فناوری علاوه بر کاهش مصرف آب، میتواند خطر شور شدن خاک را نیز به میزان قابل توجهی کاهش دهد. وی در پایان تأکید کرد: با توجه به گسترش شوری خاک در بسیاری از مناطق کشور و محدودیت روزافزون منابع آب، بهرهگیری از راهکارهایی مانند مالچپاشی، بهبود مدیریت آبیاری و حفظ پوشش سطحی خاک باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. نتایج تحقیقات نشان میدهد هر اقدامی که به کاهش تبخیر سطحی منجر شود، در حفظ رطوبت خاک، کنترل تجمع نمک و افزایش پایداری تولیدات کشاورزی نقش مؤثری خواهد داشت؛ موضوعی که برای آینده کشاورزی ایران از اهمیت راهبردی برخوردار است.
نظر شما :