یافتههای پژوهشی، تصویری دقیقتر از مصرف آب هندوانه ارائه میدهد
به گزارش روابط عمومی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) به نقل از روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، علیرضا کیانی، عضو هیأت علمی این مرکز، در تشریح واقعیتهای مربوط به مصرف آب و ارزش اقتصادی کشت هندوانه، با استناد به آمارهای رسمی وزارت جهاد کشاورزی و مطالعات میدانی، برخی ابهامات مطرحشده درباره این محصول را مورد بررسی قرار داد.
کیانی درباره ادعای مصرف ۵۰۰ لیتر آب برای تولید هر کیلوگرم هندوانه اظهار کرد: بر اساس آمار سال زراعی ۱۴۰۰–۱۴۰۱ وزارت جهاد کشاورزی، میانگین مصرف آب این محصول در کشور حدود چهار هزار و ۸۰۰ مترمکعب در هر هکتار است که با عملکرد متوسط مزارع، مصرف آب به ازای هر کیلوگرم هندوانه حدود ۱۴۰ لیتر محاسبه میشود. این میزان در استان گلستان به حدود ۸۷ لیتر برای هر کیلوگرم کاهش مییابد.
وی افزود: مقایسه دادههای مصرف آب نشان میدهد هندوانه در مقایسه با محصولاتی مانند پنبه، سویا، گوجهفرنگی و خیار، در زمره محصولات کممصرفتر قرار میگیرد. همچنین اگر عدد ۵۰۰ لیتر برای هر کیلوگرم را ملاک قرار دهیم، به معنای حدود ۲۰ نوبت آبیاری در هر هکتار خواهد بود که با شرایط واقعی کشت و مدیریت مزارع همخوانی ندارد.
عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان در بخش دیگری از سخنان خود به ارزش اقتصادی این محصول اشاره کرد و گفت: در فروردین و اردیبهشت سال ۱۴۰۰ بیش از ۴۰۲ هزار تن هندوانه از کشور صادر شد که حدود ۸۸ میلیون دلار ارزآوری به همراه داشت.
وی ادامه داد: حتی اگر فرض کنیم برای تولید هر کیلوگرم هندوانه ۵۰۰ لیتر آب مصرف شده باشد، ارزش اقتصادی فروش همان میزان آب خام حدود ۸.۳ میلیون دلار خواهد بود؛ بنابراین درآمد حاصل از صادرات هندوانه چندین برابر ارزش اقتصادی فروش آب خام است. البته این موضوع به معنای آن نیست که صرف ارزآوری بتواند مبنای تصمیمگیری درباره صادرات محصولات کشاورزی در شرایط محدودیت منابع آبی باشد و مدیریت منابع آب همچنان باید در اولویت قرار گیرد.
کیانی در پاسخ به مقایسه ارزش غذایی هندوانه و گندم نیز اظهار کرد: اگرچه کالری هر کیلوگرم گندم بهمراتب بیشتر از هندوانه است، اما عملکرد تولید این دو محصول در واحد سطح تفاوت قابل توجهی دارد. بر اساس الگوی کشت استان گلستان در سال زراعی ۱۴۰۲–۱۴۰۳، متوسط تولید هندوانه ۵۵ تن و گندم ۴.۱ تن در هر هکتار است؛ از اینرو مجموع کالری تولیدشده در هر هکتار کشت هندوانه حدود ۱۹ درصد بیشتر از گندم برآورد میشود.
وی در پایان تأکید کرد: هدف از ارائه این تحلیل، توصیه به جایگزینی هندوانه به جای محصولات راهبردی مانند پنبه یا سویا نیست، بلکه تبیین واقعیتهای علمی درباره سهم این محصول در مصرف آب کشور است. به گفته وی، مصرف آب کشت هندوانه حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب، معادل کمتر از یک درصد آب مصرفی بخش کشاورزی است؛ بنابراین کاهش سطح زیرکشت این محصول، به تنهایی تأثیر تعیینکنندهای در رفع بحران کمآبی کشور نخواهد داشت.
