تاکید بر عبور صنعت واکسن از پروژهمحوری به سمت صنعت پایدار و پلتفرممحوری
به گزارش روابط عمومی موسسه رازی، در پنجمین نشست از سلسله نشست های اکوسیستم واکسن کشوری که با حضور جمعی از فعالان بخشی خصوصی و دولتی به میزبانی اکوسیستم واکسن کشوری در ساختمان شماره 3 اتاق بازرگانی تهران برگزار شد، امیرحسین کارآگاه، مدیرعامل شرکت نوآوری و کارآفرینی کوبل، با اشاره به تحول صنعت واکسن در ایران از نقشآفرینی بخش خصوصی و شرکتهای دانشبنیان گفت و تأکید کرد: مسئله امروز ما در کشور صرفاً توان ساخت واکسن نیست؛ مسئله اصلی تبدیل توان علمی و فناورانه به یک صنعت پایدار، رقابتپذیر و قابل توسعه است.
وی افزود: چالشهای صنعت واکسن طی سالهای گذشته تغییر چندانی نکرده و اکنون باید به جای حمایت از پروژههای منفرد، ریسک در کل زنجیره ارزش از تحقیق و توسعه تا تولید، بازار و صادرات تقسیم شود. به گفته او، عدم قطعیت بازار، قیمتگذاری، سیاست خرید و تأمین مالی از مهمترین موانع پیش روی بخش خصوصی است.
کارآگاه، بر ضرورت همکاری هدفمند دولت و بخش خصوصی تأکید کرد و گفت: دولت باید در تعریف نیازهای سلامت، تنظیمگری، کاهش ریسک سرمایهگذاری و ایجاد بازار قابل پیشبینی نقشآفرینی کند و بخش خصوصی نیز توسعه فناوری، تولید و تجاریسازی را بر عهده بگیرد. او در جمعبندی گفت: چالش امروز ما توسعه واکسن نیست؛ چالش ما پایدارسازی این صنعت است.
ضرورت حرکت به سمت پلتفرممحوری و آمادگی پیش از بحران
ریحانه میرحسنی، مدیرعامل شرکت نویان پژوهان زیست دارو، نیز با تشریح وضعیت فناوری و تولید واکسن در کشور، گفت: ایران امروز در چندین پلتفرم واکسن از دانش توسعه تا تولید صنعتی و ورود به بازار، پیشرفت کرده است.
وی با اشاره به تفاوت میان واکسنهای سنتی و نوترکیب، تأکید کرد: مسئله صرفاً داشتن دانش علمی نیست، بلکه «تکنولوژی زمانی ارزشمند است که قابلیت تبدیل شدن به محصول و رساندن آن به بازار را داشته باشد.» به گفته او، در سالهای اخیر بخش خصوصی نقش مهمی در توسعه واکسنهای نوترکیب و پیشرفته ایفا کرده، اما بخش قابل توجهی از زنجیره ارزش همچنان در داخل یک مجموعه متمرکز است.
میرحسنی با اشاره به تجربه تولید واکسن در دوران کرونا، این دوره را نشاندهنده توان کشور در ایجاد سریع ظرفیتهای تولید و توسعه پلتفرمهای مختلف دانست، اما گفت: این ظرفیتها پس از پایان بحران به شکل پایدار ادامه پیدا نکردند. او تأکید کرد تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد در زمان بحران، نباید توسعه واکسن از نقطه صفر آغاز شود، بلکه باید از قبل، پلتفرمهای فناورانه، زیرساخت تولید و مسیرهای رگولاتوری آماده باشند تا در زمان نیاز، صرفاً فناوری موجود برای واکسن جدید، تطبیق و توسعه داده شود.
وی در جمعبندی گفت: برای پایداری صنعت واکسن باید از «پروژهمحوری به سمت پلتفرممحوری» حرکت کرد و ریسک میان دولت، صنعت و سرمایهگذار تقسیم شود. به گفته میرحسنی، بازار باید تقاضای بلندمدت و قابل پیشبینی ایجاد کند، دولت الزامات کیفی و مسیر رگولاتوری را شفاف کند و بخش خصوصی نیز بر توسعه فناوری و ایجاد ظرفیت تولید تمرکز داشته باشد. او تأکید کرد: «ما نباید فقط در بحران واکسن بسازیم؛ باید قبل از بحران ظرفیت ساخت را داشته باشیم و در زمان بحران صرفاً ظرفیت موجود را برای واکسن مورد نیاز آداپته کنیم.»
چالشهای ساختاری و ابهام در سیاستهای اقتصادی و رگولاتوری
محمد صفاریون، مدیرعامل نیواد فارمد سلامت نیز با اشاره به چالشهای تولید صنعتی واکسن در کشور، این چالشها را در سه حوزه زیرساختی، حاکمیتی و اقتصادی دستهبندی کرد. به گفته او، ظرفیتهای فنی و تولیدی قابل توجهی در کشور ایجاد شده، اما به دلیل نبود هماهنگی میان بازیگران، ابهام در مقررات، ضعف در سیاستگذاری و استفاده ناکافی از ظرفیتهای موجود، این زیرساختها به شکل کامل مورد بهرهبرداری قرار نمیگیرند. او همچنین بر ضرورت تعیین تکلیف روشن الزامات رگولاتوری و قیمتگذاری تأکید کرد.
صفاریون مهمترین مانع سرمایهگذاری بخش خصوصی را نبود بازار قابل پیشبینی و اطمینان از بازگشت سرمایه دانست و گفت: «وقتی قیمتگذاری در انتهای زنجیره انجام میشود، سرمایهگذار نمیداند محصولی که برای آن سرمایهگذاری میکند، با چه قیمتی و چه زمانی قابل فروش خواهد بود.» وی همچنین تأخیر در پرداخت مطالبات تولیدکنندگان، تغییرات مکرر سیاستهای ارزی و دشواری تأمین مالی پروژههای بزرگ را از عوامل افزایش ریسک تولید واکسن عنوان کرد و خواستار نقشآفرینی جدیتر دولت در تأمین مالی و تضمین خرید واکسنهای مورد نیاز نظام سلامت شد.
او همچنین با اشاره به تجربه تولید واکسن آنفلوآنزا، بر ضرورت تقویت اعتماد عمومی به محصولات داخلی تأکید کرد و نبود بازار مطمئن را یکی از عوامل اصلی کاهش انگیزه سرمایهگذاری در این حوزه دانست. وی در جمعبندی تأکید کرد که برای پایداری صنعت واکسن، صرف ایجاد ظرفیت تولید کافی نیست و باید بازار، تأمین مالی، سیاستهای ارزی، زنجیره تأمین و حمایت از تولید داخلی، همزمان مورد توجه قرار گیرد.
