با همکاری انستیتو تحقیقات بینالمللی ماهیان خاویاری و دانشگاه گیلان انجام شد؛
دستیابی پژوهشگران به دانش جداسازی و نگهداری سلولهای زایای اولیه فیلماهی
پژوهشگران انستیتو تحقیقات بینالمللی ماهیان خاویاری با همکاری دانشکده علوم پایه دانشگاه گیلان، به دانش جداسازی، کشت و انجماد سلولهای زایای اولیه (PGC) فیلماهی دست یافتند؛ دستاوردی که میتواند زمینه ایجاد بانکهای سلولی و ژنتیکی و توسعه روشهای نوین حفاظت از ذخایر ژنتیکی ماهیان خاویاری را فراهم کند.
به گزارش روابط عمومی انستیتو تحقیقات بینالمللی ماهیان خاویاری، این طرح پژوهشی با هدف جداسازی، کشت و بررسی شرایط انجماد سلولهای زایای اولیه فیلماهی و فراهمسازی امکان استفاده از این سلولها در برنامههای حفاظت ژنتیکی، با همکاری پژوهشگران انستیتو و دانشگاه گیلان انجام شد.
در این طرح، شیرین جمشیدی، پژوهشگر و عضو هیأت علمی بانک ژن ماهیان خاویاری و مجری طرح از سوی انستیتو، و طوبی میرزاپور، عضو هیأت علمی گروه زیستشناسی دانشکده علوم پایه دانشگاه گیلان و مجری طرح از سوی دانشگاه، در اجرای مراحل پژوهش مشارکت داشتند.
بر اساس این گزارش، فیلماهی یکی از گونههای ارزشمند ماهیان خاویاری دریای کاسپین به شمار میرود که عواملی مانند طولانی بودن دوره بلوغ جنسی، تخریب زیستگاه و صید بیرویه، ذخایر این گونه را تحت تأثیر قرار داده است.
محمد حسنزاده صابر، مدیر بانک ژن انستیتو تحقیقات بینالمللی ماهیان خاویاری، با اشاره به اهمیت حفاظت از ذخایر ژنتیکی فیلماهی، بر ظرفیت نگهداری سلولهای زایا برای مطالعات زیستشناسی تولیدمثل، حفاظت ژنتیکی و برنامههای تکثیر این گونه و سایر ماهیان خاویاری تأکید کرده است.
پژوهشگران در این مطالعه، سلولهای زایای اولیه را از گناد فیلماهی و با استفاده از ترکیبی از آنزیمهای اختصاصی جداسازی کردند و سلولهای بهدستآمده را در محیط کشت L-15 مورد بررسی و رشد قرار دادند.
برای شناسایی و تأیید سلولهای جداسازیشده نیز از روشهای ایمنوسیتوشیمی و بررسی بیان ژنهای اختصاصی سلولهای زایا از جمله Vasa وNanos استفاده شد که نتایج حاصل، وجود سلولهای زایای مورد بررسی را تأیید کرد.
در بخش دیگری از این پژوهش، امکان انجماد و نگهداری طولانیمدت سلولهای زایا بررسی شد. پس از انجام فرآیند انجماد با استفاده از ماده محافظ انجماد DMSO، حدود ۶۷ درصد سلولها قابلیت بازیابی داشتند.
بر اساس نتایج این پژوهش، دستیابی به دانش جداسازی، کشت و نگهداری سلولهای زایای اولیه فیلماهی میتواند گامی در مسیر ایجاد بانکهای سلولی و ژنتیکی ماهیان خاویاری باشد و ظرفیت استفاده از این سلولها را در برنامههای حفاظت از ذخایر ژنتیکی افزایش دهد.
همچنین این دستاورد میتواند در مطالعات زیستشناسی تولیدمثل و توسعه فناوریهای نوین تکثیر ماهیان خاویاری، از جمله بهرهگیری از سلولهای زایا در گونههایی با دوره بلوغ کوتاهتر، مورد استفاده قرار گیرد.
