راهکارهای نوین در مدیریت بهره‌وری و کاهش هزینه‌های نهاده‌ای با هدف پایداری تولید؛
گذار از شیوه‌های سنتی به کشاورزی حفاظتی؛ راهبردهای عملیاتی برای ارتقای سلامت خاک و کاهش هزینه‌های تولید در مزارع خرم‌آباد
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، رفیعی با تحلیل چالش‌های ساختاری بخش کشاورزی، نوسانات شدید قیمت نهاده‌های کشاورزی اعم از کودهای شیمیایی، سموم و علف‌کش‌ها را از عوامل اصلی افزایش هزینه‌های جاری و کاهش حاشیه سود تولید دانست. وی اظهار داشت: پایداری فعالیت کشاورزی مستلزم مدیریت هوشمندانه منابع و بهینه‌سازی مصرف نهاده‌هاست. ما باید با عبور از الگوهای پرهزینه، به سمت راهکارهای علمی حرکت کنیم که علاوه بر کاهش هزینه‌های تولید، تاب‌آوری مزارع را در برابر مخاطرات اقلیمی و تنش‌های بازار افزایش دهد.
این عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات لرستان، مدیریت بقایای گیاهی را کلید حفظ سلامت خاک و کاهش وابستگی به کودهای شیمیایی دانست و تصریح کرد: توصیه علمی ما، برداشت ۷۰ درصد از کاه و کلش و باقی‌گذاشتن ۳۰ درصد دیگر در سطح مزرعه است. این اقدام نه تنها منجر به افزایش مواد آلی خاک و ارتقای ظرفیت نگهداری آب در پروفیل خاک می‌شود، بلکه با تقویت فعالیت میکروارگانیسم‌های مفید، نیاز به کودهای شیمیایی را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهد.
رفیعی ضمن هشدار در خصوص آثار مخرب روش‌های ناصحیح مدیریتی، افزود: آتش زدن بقایای گیاهی، به‌عنوان یک رویه مخرب، منجر به عقیم‌سازی بیولوژیکی خاک و تخریب ساختمان آن می‌شود. همچنین، استفاده از کود دامی تازه به دلیل دارا بودن بذور علف‌های هرز، ریسک مدیریت مزرعه را افزایش می‌دهد و ورود دام به اراضی پس از برداشت نیز به دلیل کوبیدگی خاک و گسترش علف‌های هرز، توصیه‌شده نیست.
وی در بخش دیگری از تبیین راهبردهای عملیاتی، بر ضرورت حذف شخم با گاوآهن برگردان‌دار تأکید کرد و گفت: شخم‌های عمیق برگردان‌دار، عامل اصلی فرسایش خاک، تبخیر رطوبت و برهنگی زمین هستند. برای حفظ حاصلخیزی و ساختار خاک، بهره‌گیری از کشاورزی حفاظتی، رعایت تناوب زراعیِ علمی و استفاده از ارقام اصلاح‌شده سازگار با اقلیم منطقه، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. تناوب اصولی، حلقه مفقوده در پیشگیری از طغیان آفات و بیماری‌ها و عامل کلیدی در کاهش مصرف سموم شیمیایی به شمار می‌آید.
رفیعی در پایان، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد بهره‌برداران از کشاورزی سنتی به کشاورزی دانش‌بنیان، خاطرنشان کرد: تحقق کشاورزی پایدار و سودآور در گرو پیوند میان یافته‌های پژوهشی و فعالیت‌های اجرایی است. تنها با مشارکت فعال کشاورزان، همراهی مستمر کارشناسان ترویج و بهره‌گیری از دانش محققان، می‌توان بر چالش‌های موجود فائق آمد و آینده‌ای مطلوب برای اقتصاد کشاورزی منطقه ترسیم کرد.
