ارزیابی شرایط محیطی و خاستگاه رسوبات بستر تالاب صالحیه

به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، در آستانه هفته جهاد کشاورزی و گرامی‌داشت این ایام، سمیرا زندی‌فر؛ در گفت‌وگو با اداره روابط عمومی مؤسسه، از اجرای این طرح پژوهشی مهم خبر داد و ضمن ابراز امیدواری از تکمیل این طرح طی سال آینده، اظهار داشت: پدیده گردوغبار، معلول علت‌های متعددی است که عوامل محیطی و انسان نیز زمینه‌ساز آن بوده‌اند.

وی افزود: این پدیده از سالیان نه چندان دور، سرزمین ایران را به‌ویژه در غرب و جنوب شرق متأثر ساخته است ولی اکنون این پدیده، مرزها را درنوردیده و دیگر، منحصر به مناطق مرزی شرق و غرب کشور نیست و پای آن به تهران، کرج، قزوین و حتی شهرهای شمالی هم کشیده شده است بنابراین، شناسایی منشأ رسوبات بادی در مناطق نیمه خشک اطراف این کلانشهرها برای درک فرآیندهای سطح زمین و کمک به کاهش استرس اکولوژیکی بسیار مفید است.

زندی‌فر درخصوص تعیین خاستگاه رسوبات تالاب‌ها گفت: تعیین منبع تأمین‌کننده رسوبات کانون‌های گردوغبار، یک فرآیند چالش‌برانگیز اما بسیار ضروری است به نحوی که امروزه محققان به دنبال کشف خاستگاه‌های رسوبات حمل شده به بستر خشک تالاب ها هستند تا با روش‌های نوین از ورود حجم زیادی از رسوبات به مرکز تالاب‌ها جلوگیری شود و ‏از اثرات مخرب ‏محیط زیستی آن کاسته شود. وی ادامه داد: در واقع، اگر مناطق مولد رسوب در بالادست دریاچه به خوبی شناسایی و تثبیت شوند، دیگر نیازی به تثبیت در بستر دریاجه نیست همچنین، کاهش هزینه تثبیت و صرفه اقتصادی را نیز در پی خواهد داشت.

عضو هیئت علمی بخش تحقیقات بیابان در توصیف جایگاه و اهمیت تالاب صالحیه اظهار داشت: تالاب صالحیه یکی از زیست بوم‌های ارزشمند کشور است که کارکردها و خدمات محیطی زیادی را در زمینه‌های مختلف ازجمله: تغذیۀ سفره آب زیرزمینی، تقویت پوشش گیاهی و تولید علوفه، پیشگیری از انتشار ریزگردها در سه استان البرز، تهران و قزوین، کنترل و ذخیره سیلاب‌های فصلی دشت‌های هشتگرد، نظرآباد و قزوین، درآمدزایی برای جوامع محلی همچنین، میزبانی از تنوع زیستی جانوری؛ ارائه می‌کند ولی متأسفانه این تالاب در سال‌های اخیر، بدلیل نوسانات شدید اقلیمی، وقوع خشکسالی‌های متوالی، عدم تخصیص حقابه محیط زیستی، مداخلات انسانی، توسعه کشاورزی و ... دستخوش چالش جدی شده و در معرض تخریب و نابودی قرار گرفته است. وی افزود: در این پژوهش تلاش می‌کنیم ماهیت و منشاء آوردهای رسوبی تالاب صالحیه به عنوان یکی از منابع تولید گردوغبار شهرهای کرج، قزوین و تهران را مورد ارزیابی قرار دهیم.

زندی‌فر، در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به اهمیت تشخیص خاستگاه رسوبات بادی و رسوبات دریاچه‌ای در بازسازی تغییرات محیطی همچنین، شناخت فراوانی و زمان طوفان‌های گردوغبار تصریح کرد: با توجه به پتانسیل بالای آوردهای رسوبی به تالاب صالحیه، کنترل گردوغبار در محل تالاب امکان پذیر نیست و لازم است عملیات کنترل در منشاء صورت گیرد لذا، ارائه دستورالعمل کاربردی مبتنی بر توقف ورود رسوبات به بستر تالاب ضروری است تا بتوان در احیای تالاب نیز از آن استفاده کرد و در نهایت، ارائه راهبردهای مهار گردوغبار و برنامه تثبیت در مناطق مولد، در دستور کار این طرح پژوهشی قرار خواهد گرفت.

عضو هیئت علمی بخش تحقیقات بیابان در انتها اظهار داشت: با توجه به تجمع مواد شیمیایی ناشی از کشاورزی، دفع نامناسب زباله‌های شهری و صنعتی، ورود فلزات سنگین که موجب کاهش حاصلخیزی خاک، ورود مواد سمی به زنجیره غذایی، تأثیر منفی بر سلامت انسان و دام می‌شود، ارزیابی آلودگی فلزات سنگین رسوبات نیز در این طرح پژوهشی در دست بررسی است.