در سال آموزش و ترویج و با هدف ارتقای دانش تخصصی فعالان بخش دامپروری برگزار شد؛
تبیین اصول علمی مدیریت پرورش گاو شیری در برنامه «استودیو کشاورز»
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، بهروز یاراحمدی، عضو هیئت علمی بخش تحقیقات علوم دامی و مدرس مرکز تات استان لرستان، مهمترین اصول و الزامات مدیریتی در واحدهای پرورش گاو شیری را تشریح کرد.
یاراحمدی در این برنامه اظهار کرد: پرورش موفق گاو شیری تنها به برخورداری از دامهایی با ظرفیت ژنتیکی مناسب محدود نمیشود؛ بلکه دستیابی به تولید اقتصادی و پایدار، نیازمند اجرای مجموعهای هماهنگ از برنامههای مدیریتی در حوزههای تغذیه، بهداشت، تولیدمثل، جایگاه، آسایش دام و ثبت دقیق اطلاعات گله است.
وی افزود: مدیریت پرورش گاو شیری باید بر پایه اطلاعات علمی، شناخت نیازهای واقعی دام و پایش مستمر شاخصهای تولیدی و اقتصادی انجام شود. هرگونه ضعف در یکی از اجزای مدیریتی میتواند بر سلامت دام، میزان تولید شیر، کیفیت محصول، فاصله زایشها و در نهایت سودآوری واحد دامداری اثر منفی بگذارد.
تغذیه متعادل؛ زیربنای تولید اقتصادی شیر
عضو هیئت علمی بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تات لرستان، مدیریت تغذیه را یکی از مهمترین پایههای پرورش گاو شیری دانست و بیان کرد: جیره غذایی گاوهای شیری باید متناسب با سن، وزن، مرحله شیردهی، میزان تولید، وضعیت آبستنی و شرایط فیزیولوژیک دام تنظیم شود. تأمین متعادل انرژی، پروتئین، مواد معدنی، ویتامینها و فیبر مؤثر، علاوه بر حفظ سلامت دام، زمینه افزایش تولید و بهبود کیفیت شیر را فراهم میکند.
وی ادامه داد: استفاده از خوراک سالم و باکیفیت، جلوگیری از مصرف مواد خوراکی کپکزده و آلوده، رعایت نظم در زمان خوراکدهی و فراهمکردن دسترسی دائمی دام به آب سالم و کافی، از اصول اساسی مدیریت تغذیه در گاوداریهای شیری است.
یاراحمدی تأکید کرد: تغییر ناگهانی جیره میتواند موجب بروز اختلالات گوارشی، کاهش مصرف خوراک و افت تولید شیر شود؛ بنابراین هرگونه تغییر در ترکیب جیره باید بهصورت تدریجی و با مشورت کارشناسان تغذیه دام انجام گیرد.
دوره انتقال؛ حساسترین مقطع مدیریتی در گاو شیری
مدرس برنامه «استودیو کشاورز» با اشاره به اهمیت دوره انتقال تصریح کرد: سه هفته پیش و سه هفته پس از زایش، یکی از حساسترین دورههای زندگی گاو شیری است. مدیریت نادرست در این بازه زمانی، زمینه بروز بیماریهای متابولیکی، کاهش اشتها، افت تولید شیر و اختلالات تولیدمثلی را فراهم میکند.
وی گفت: پایش دقیق دامهای نزدیک زایش، تأمین جایگاه مناسب، کاهش عوامل تنشزا، تنظیم جیره ویژه دوره انتقال و نظارت بر وضعیت عمومی دام پس از زایش، نقش مؤثری در پیشگیری از بیماریها و آغاز مطلوب دوره شیردهی دارد.»
بهداشت گله، پیششرط تولید شیر سالم
یاراحمدی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت اجرای برنامههای بهداشتی اظهار کرد: پیشگیری همواره کمهزینهتر و مؤثرتر از درمان است. واکسیناسیون منظم، مبارزه با انگلها، ضدعفونی جایگاه، رعایت بهداشت شیردوشی، قرنطینه دامهای تازهوارد و شناسایی سریع دامهای بیمار، از مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت گله محسوب میشود.
وی افزود: ورم پستان یکی از بیماریهای مهم و خسارتزای گاوهای شیری است که میتواند تولید و کیفیت شیر را بهشدت کاهش دهد. شستوشو و خشککردن صحیح پستان، ضدعفونی سرپستانکها پیش و پس از شیردوشی، نظافت تجهیزات و انجام منظم آزمایشهای مرتبط با سلامت پستان، در کنترل این بیماری اهمیت زیادی دارد.
این عضو هیئت علمی خاطرنشان کرد: شیردوشی باید در محیطی آرام، پاکیزه و با رعایت کامل اصول فنی انجام شود. هرگونه ایجاد استرس، رفتار نامناسب با دام یا بینظمی در فرایند شیردوشی میتواند موجب کاهش ترشح شیر و افزایش احتمال بروز مشکلات بهداشتی شود.
مدیریت تولیدمثل؛ عامل تعیینکننده در پایداری گله
یاراحمدی، مدیریت تولیدمثل را یکی دیگر از ارکان اقتصادی واحدهای گاو شیری عنوان کرد و گفت: تشخیص دقیق فحلی، تلقیح در زمان مناسب، پایش آبستنی و ثبت سوابق تولیدمثلی، نقش مستقیمی در کاهش روزهای باز و جلوگیری از افزایش فاصله بین دو زایش دارد.
وی افزود: بیتوجهی به وضعیت بدنی دام، تغذیه نامتعادل، بیماریهای پس از زایش و تنشهای محیطی میتواند عملکرد تولیدمثلی گله را کاهش دهد. دامداران باید با همکاری دامپزشکان و کارشناسان علوم دامی، برنامه مشخصی برای پایش وضعیت تولیدمثلی دامها داشته باشند.
آسایش دام؛ حلقه مهم افزایش بهرهوری
عضو هیئت علمی بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تات لرستان با اشاره به تأثیر شرایط محیطی بر تولید بیان کرد: فراهمکردن فضای کافی، بستر خشک و پاکیزه، تهویه مناسب، نور کافی و دسترسی آسان به آب و خوراک، از نیازهای اساسی گاوهای شیری است. دام زمانی میتواند توان تولیدی خود را نشان دهد که از سلامت و آسایش مطلوب برخوردار باشد.
وی ادامه داد: تنش گرمایی، بهویژه در فصل گرم، موجب کاهش مصرف خوراک، افت تولید شیر و کاهش عملکرد تولیدمثلی میشود. استفاده از سایهبان، تهویه، جریان مناسب هوا، سامانههای خنککننده و تأمین آب خنک و سالم، از راهکارهای مؤثر برای کاهش آثار تنش گرمایی است.
ثبت اطلاعات؛ ابزار تصمیمگیری علمی در دامداری
یاراحمدی با تأکید بر ضرورت ثبت مستمر اطلاعات گله اظهار کرد: ثبت میزان تولید شیر، مصرف خوراک، تاریخ زایش، تلقیح، آبستنی، بیماریها، درمانها و حذف دامها، به مدیر واحد دامداری کمک میکند تا تصمیمهای خود را بر پایه دادههای واقعی اتخاذ کند.
وی افزود: بدون ثبت و تحلیل اطلاعات، امکان شناسایی دامهای کمبازده، ارزیابی هزینهها، کنترل روند تولید و برنامهریزی برای اصلاح گله دشوار خواهد بود. دامداری اقتصادی باید از مدیریت سنتی فاصله گرفته و به سمت مدیریت دادهمحور و دانشبنیان حرکت کند.
آموزش مستمر؛ ضرورتی برای توسعه دامپروری دانشبنیان
مدرس این برنامه در پایان گفت: افزایش بهرهوری در واحدهای پرورش گاو شیری، بیش از هر چیز به ارتقای دانش و مهارت بهرهبرداران وابسته است. استفاده از توصیههای علمی، ارتباط مستمر با کارشناسان، بهکارگیری یافتههای تحقیقاتی و توجه به اصول بهداشتی و مدیریتی، میتواند هزینههای تولید را کاهش داده و سلامت گله، کیفیت شیر و درآمد دامداران را بهبود بخشد.
وی تأکید کرد: هدف از ارائه آموزشهای تخصصی در شبکه آموزش مجازی کشاورزی، انتقال یافتههای کاربردی به کارشناسان و بهرهبرداران و فراهمکردن زمینه استفاده عملی از دانش روز در واحدهای تولیدی است.
گفتنی است، برنامه «استودیو کشاورز» در چارچوب فعالیتهای آموزشی و ترویجی معاونت آموزش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، از طریق شبکه آموزش مجازی کشاورزی «شامک» پخش شد. این برنامهها با بهرهگیری از ظرفیت اعضای هیئت علمی، محققان و مدرسان تخصصی، زمینه دسترسی کارشناسان و بهرهبرداران به تازهترین یافتههای علمی و توصیههای کاربردی بخش کشاورزی را فراهم میکنند.
جهت دریافت اخبار در کانال ایتای سازمان تات کلیک نمایید
