راز پایداری تولید گندم در خراسان شمالی با مدل شبیه‌سازی آبیاری کشف شد

بجنورد- ایرنا- عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی گفت: محققان این مرکز با استفاده از مدل شبیه‌سازی گیاهی و ارزیابی ۶ مرحله‌ای آبیاری تکمیلی در مراحل مختلف رشد گندم، راهکارهای افزایش پایداری تولید این محصول راهبردی را شناسایی کردند.

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی، علیرضا نه بندانی روز سه شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: نتایج پژوهش انجام شده توسط محققان مرکز تحقیقات خراسان شمالی با بهره‌گیری از مدل شبیه‌سازی گیاهی اس اس ام (SSM) نشان می‌دهد که زمان مصرف آب در مراحل مختلف رشد گیاه، به اندازه میزان آب مصرفی اهمیت دارد.

وی افزود: در این پژوهش، بهره‌وری آب در مراحل مختلف آبیاری تکمیلی گندم دیم در شرایط پتانسیل عملکرد در سه منطقه بجنورد، جاجرم و مانه مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت.

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی تصریح کرد: زمان‌بندی مراحل مختلف آبیاری شامل دوره‌های ظهور سنبله تا گل‌دهی، پر شدن دانه تا ظهور سنبله و گل‌دهی تا آغاز پر شدن دانه بر اساس شاخص بهره‌وری آب آبیاری یعنی میزان تولید دانه به ازای هر مترمکعب آب مورد ارزیابی قرار گرفت.

نه بندانی  خاطرنشان کرد: ارزیابی شش مرحله‌ای آبیاری تکمیلی در استان نشان داد بهره‌وری آب آبیاری در شرایط آب محدود و مدیریت بهینه، بین ۱.۵ تا ۳.۱ کیلوگرم دانه به ازای هر مترمکعب آب متغیر است.

وی ادامه داد: این اختلاف نشان می‌دهد با برنامه‌ریزی دقیق در زمان آبیاری می‌توان از هر واحد آب مصرفی، محصول بیشتری تولید کرد؛ موضوعی که در شرایط کم‌آبی و کاهش منابع آبی اهمیت ویژه‌ای دارد.

شناسایی الگوی متفاوت آبیاری در سه منطقه خراسان شمالی

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی گفت: در مناطق بجنورد و مانه، یک نوبت آبیاری در مرحله آغاز پر شدن دانه، بیشترین بهره‌وری آب آبیاری را ایجاد کرد و به ترتیب ۲.۸۲ و ۳.۱۰ کیلوگرم دانه به ازای هر مترمکعب آب تولید شد.

وی افزود: در منطقه خشک‌تر جاجرم، بهترین بهره‌وری آب مربوط به دو نوبت آبیاری در مراحل ظهور سنبله و آغاز پر شدن دانه بود که ۲.۰۴ کیلوگرم دانه به ازای هر مترمکعب آب تولید کرد.

نه بندانی تاکید کرد: نتایج این تحقیق نشان می‌دهد راهبرد بهینه آبیاری تکمیلی باید متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه طراحی شود و نمی‌توان یک الگوی ثابت را برای همه مناطق کشاورزی اجرا کرد.

توسعه راهکارهای پژوهشی برای مقابله با کم‌آبی

وی اظهار کرد: مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی تلاش دارد با استفاده از مدل‌های شبیه‌سازی و پژوهش‌های میدانی، راهکارهای مدیریتی مناسب را برای کمک به کشاورزان توسعه دهد تا با مصرف کمتر آب، تولید کارآمدتری داشته باشند.

نه بندانی؛ خشکسالی، کاهش منابع آبی و کاهش تولید را از مهم‌ترین چالش‌های سال‌های اخیر بخش کشاورزی عنوان کرد و گفت: محققان با استفاده از داده‌های هواشناسی بلندمدت و اجرای طرح‌های پژوهشی، در راستای افزایش تولید، ارتقای بهره‌وری و کمک به درآمد کشاورزان فعالیت می‌کنند و یافته‌های تحقیقاتی را در اختیار بهره‌برداران قرار می‌دهند.

وی افزود: در خراسان شمالی بیشتر بارش‌ها از زمان کاشت گندم تا مرحله گل‌دهی رخ می‌دهد و حدود ۸۵ درصد بارندگی فصل زراعی در این دوره اتفاق می‌افتد، اما پس از مرحله گل‌دهی که گیاه برای افزایش وزن و کیفیت دانه به آب بیشتری نیاز دارد، میزان بارندگی کاهش می‌یابد.

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی خاطرنشان کرد: کارشناسان با طراحی مدل آبیاری تکمیلی، زمان مناسب آبیاری را به بهره‌برداران اعلام خواهند کرد که این اقدام می‌تواند به افزایش عملکرد گندم در واحد سطح منجر شود.

تاکید بر مدیریت مزرعه از کاشت تا برداشت

نه بندانی بر مدیریت صحیح مزرعه در مراحل کاشت، داشت و برداشت تاکید کرد و گفت: کشاورزان باید عملیات مربوط به این مراحل را در زمان مناسب انجام دهند و استفاده از نهاده‌های کشاورزی نیز باید با نظر کارشناسان مربوطه باشد.