نتایج یک تحقیق کاربردی؛ پیشگیری از ضایعات میوه کیوی به روش پایش دورهای کیفیت میوه در سردخانه
استاد گروه فیزیولوژی و تکنولوژی پس از برداشت پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، به مناسبت هفته دولت، نتایج یک تحقیق کاربردی درباره پیشگیری از ضایعات میوه کیوی در سردخانه را تشریح کرد
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، جواد فتاحی مقدم استاد گروه فیزیولوژی و تکنولوژی پس از برداشت این پژوهشکده، در گفتگویی به مناسبت هفته دولت به تشریح نتایج پژوهشی با موضوع پیشگیری از ضایعات میوه کیوی به روش پایش دورهای کیفیت میوه در سردخانه پرداخت.
وی با اشاره به اهمیت نگهداری کیوی پس از برداشت اظهار کرد: بخش قابل توجهی از محصول کیوی کشور پس از برداشت برای عرضه تدریجی به بازار، صادرات و مصرف داخلی، برای چند ماه در سردخانه نگهداری میشود. در این شرایط، کنترل مستمر کیفیت میوه طی دوره نگهداری، نقش مهمی در کاهش ضایعات و حفظ کیفیت محصول دارد.
فتاحی مقدم توضیح داد: در یک سردخانه ممکن است میوه هایی که از باغ های مختلف و با شرایط متفاوت تولید شده اند، در کنار یکدیگر نگهداری شوند. بنابراین، همه محموله ها رفتار یکسانی در زمان نگهداری ندارند و بعضی از آنها ممکن است زودتر وارد مرحله نرم شدن و کاهش کیفیت شوند.
به گفته وی، نرم شدن بخشی از میوه ها می تواند با افزایش تولید اتیلن همراه باشد و روند رسیدن و نرم شدن سایر میوه ها را نیز سرعت بخشد. به همین دلیل، لازم است کیفیت میوه ها طی نگهداری در سردخانه به صورت دوره ای بررسی شود تا محموله هایی که در آستانه کاهش کیفیت و نرم شدن قرار دارند، به موقع از سردخانه خارج شوند.
این پژوهش به سفارش بخش خصوصی و به دلیل توقف مقطعی صادرات کیوی و تجمع حدود 15 هزار تن کیوی در سردخانه ها انجام شد. در این پایش نمونه برداری، 30 تا 40 روز بعد از نگهداری میوه ها، از هفته اول دی و به فاصله هر 20 روز در سه مرحله به علاوه مرحله چهارم در پایان فروردین 1401 از میوههای 102 باغدار ذخیره در 8 سردخانه و 40 سالن انجام شد. سپس محموله ها بر اساس وضعیت کیفیت و میزان آمادگی برای خروج از سردخانه، در گروه های مختلف قرار گرفتند. شرکت صادرکننده بر اساس نتایج گروه بندی و اولویت خروج، محموله ها را خارج و به تدریج صادر نمودند. این روش به عنوان الگویی ساده و کاربردی برای بهره برداران و سردخانه داران به ویژه در شرایط جنگی کنونی که ممکن است روند صادرات از بنادر جنوب با اختلال و تاخیر همراه باشد قابل استفاده است.
وی ادامه داد: نکته مهم این است که پایش کیفیت نباید فقط به ظاهر میوه محدود شود. بررسی سفتی بافت، وضعیت ماده خشک و نشاسته می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره روند رسیدن و ماندگاری میوه در اختیار سردخانه دار قرار دهد.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری همچنین با اشاره به اهمیت بررسی آلودگی های قارچی گفت: در زمان نمونه برداری و پایش دوره ای می توان علائم کپک خاکستری (بوتریتیس) و برخی آلودگی های ثانویه قارچی مانند پنسیلیوم ها را نیز شناسایی و ردیابی کرد.
وی افزود: این آلودگی ها می توانند محرک تولید اتیلن باشند و در صورت بی توجهی، روند نرم شدن و فساد سایر میوه ها را نیز تشدید کنند. بنابراین، مشاهده میوه های آلوده در زمان پایش، یک هشدار برای تصمیم گیری سریع تر درباره خروج آن محموله از سردخانه است.
این استاد گروه فیزیولوژی و تکنولوژی پس از برداشت پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری گفت: نتایج این تحقیق نشان داد که در میان چندین صفت مورد ارزیابی، صفات سفتی میوه، درصد ماده خشک، درصد مواد جامد محلول و میزان نشاسته می توانند معیارهای مناسبی برای گروهبندی محموله های کیوی و تعیین اولویت خروج آنها از سردخانه باشند.
وی افزود: با استفاده از این شاخص ها می توان محموله های موجود در سردخانه را به گونهای دسته بندی کرد که ابتدا میوه هایی که احتمال نرم شدن و افت کیفیت آنها بیشتر است، وارد بازار شوند و میوه هایی که قابلیت ماندگاری بیشتری دارند، برای مدت طولانی تری در سردخانه باقی بمانند.
فتاحیمقدم تاکید کرد: این روش می تواند به سردخانهدار کمک کند تا به جای خروج همزمان و یکسان همه محموله ها، بر اساس وضعیت واقعی کیفیت میوه، برای خروج آنها تصمیمگیری کند.
فتاحی مقدم در جمع بندی نتایج این تحقیق گفت: نمونه برداری و پایش دوره ای، امکان شناسایی میوه های مستعد نرم شدن را پیش از گسترش ضایعات فراهم میکند.
وی خاطرنشان کرد: با اجرای این روش میتوان محموله های کیوی را بر اساس وضعیت کیفی آنها اولویت بندی و به تدریج از سردخانه خارج کرد؛ اقدامی که ضمن کمک به کاهش ضایعات و حفظ کیفیت محصول، می تواند از افزایش تولید و انباشت اتیلن و گسترش روند نرم شدن و پوسیدگی در سایر میوه ها نیز جلوگیری کند. فتاحی مقدم در پایان گفت: این پژوهش می تواند به عنوان یک الگوی ساده و کاربردی برای تولیدکنندگان و بهره برداران بخش نگهداری و عرضه کیوی مورد استفاده قرار گیرد و به مدیریت بهتر محصول از زمان برداشت تا بازار کمک کند.
