ارتقای ارقام هیبرید سبزی و صیفی؛
بازسازی ژنتیکی به کمک نشانگرهای مولکولی و اصلاح معکوس
به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه با گسترش کاربرد فناوریهای نوین در برنامههای اصلاح نباتات، به یکی از پیشرفتهترین روشهای بهنژادی یعنی «اصلاح معکوس یا بازسازی ژنتیکی هیبریدهای برتر» روی آورده است؛ روشی که به گفته متخصصان میتواند مسیر تولید هیبریدهای بومی را هموار کند و نقطه عطفی در کاهش وابستگی به بذور خارجی به شمار میرود.
حامد مدیرروستا، کارشناس بخش تحقیقات سبزی، صیفی و حبوبات آبی با اشاره به نقش فناوریهای نوین در برنامههای اصلاح نباتات گفت: «اصلاح معکوس یا بازسازی ژنتیکی هیبریدهای برتر، یکی از پیشرفتهترین روشهای اصلاحی است که میتواند مسیر تولید هیبریدهای بومی و کاهش وابستگی به بذور خارجی را هموار کند.»
وی افزود: «در روشهای سنتی، تولید یک هیبرید جدید به سالها زمان نیاز دارد، اما در اصلاح معکوس، پژوهشگران با استفاده از ابزارهای مولکولی، ساختار ژنتیکی یک هیبرید موفق را بررسی کرده و والدین آن را با دقت بسیار بالا بازسازی میکنند. این فناوری، افق تازهای در برنامههای اصلاح نباتات گشوده است.»
🔹نشانگرهای مولکولی؛ نقشه دقیق ژنتیکی گیاه
مدیرروستا با تأکید بر محوریت نشانگرهای مولکولی در این فرآیند اظهار کرد: «در این فرآیند، نشانگرهای مولکولی نقش کلیدی دارند. این نشانگرها مانند نقشهای دقیق، اطلاعات ژنتیکی گیاه را در اختیار محققان قرار میدهند و امکان شناسایی، انتخاب و بازسازی لاینهای والدینی را با سرعت و دقت بیشتری فراهم میکنند.»
وی خاطرنشان کرد: «اصلاح معکوس تنها به معنای کپیبرداری از یک هیبرید نیست، بلکه فرصتی برای شناخت ویژگیهای ارزشمند آن و استفاده از این دانش در تولید هیبریدهای جدید و سازگار با شرایط اقلیمی کشور است. هدف نهایی، دستیابی به ارقامی است که علاوه بر عملکرد بالا، از مقاومت مطلوب به آفات، بیماریها و تنشهای محیطی نیز برخوردار باشند.»
🔹کاهش وابستگی به بذور وارداتی؛ هدف راهبردی صنعت بذر
کارشناس بخش تحقیقات سبزی، صیفی و حبوبات آبی با اشاره به اهمیت این فناوری در صنعت بذر گفت: «بخش عمدهای از بذرهای هیبرید سبزی و صیفی مورد استفاده در کشور وارداتی هستند. توسعه فناوری بازسازی ژنتیکی میتواند زمینه تولید هیبریدهای رقابتپذیر داخلی را فراهم کرده و وابستگی به واردات بذر را کاهش دهد.»
وی افزود: «ترکیب اصلاح معکوس با فناوریهای ژنومیک، انتخاب به کمک نشانگر (MAS) و سایر روشهای نوین اصلاح نباتات، سرعت برنامههای بهنژادی را افزایش داده و هزینه و زمان معرفی ارقام جدید را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.»
🔹زیرساختهای لازم و افق دانشبنیان شدن صنعت بذر
مدیرروستا با تأکید بر نقش مراکز تحقیقاتی اظهار داشت: «اجرای موفق این فناوری نیازمند دسترسی به آزمایشگاههای مجهز، بانکهای ژرمپلاسم، تیمهای تخصصی اصلاح نباتات و زیستفناوری و همکاری نزدیک میان پژوهشگران، دانشگاهها و شرکتهای تولیدکننده بذر است.»
این کارشناس بخش تحقیقات سبزی و صیفی ادامه داد: «دستیابی به دانش فنی بازسازی ژنتیکی هیبریدها، تنها یک موفقیت علمی نیست؛ بلکه میتواند زمینهساز شکلگیری صنعت بذر دانشبنیان، افزایش توان رقابتی کشور و توسعه صادرات بذر در آینده باشد.»
مدیرروستا در پایان تأکید کرد: «آینده اصلاح نباتات، بر پایه تلفیق ژنتیک، زیستفناوری و فناوریهای مولکولی بنا شده است. بازسازی ژنتیکی هیبریدهای برتر، فرصتی ارزشمند برای تولید بذرهای باکیفیت، کاهش وابستگی به خارج و تقویت امنیت غذایی کشور به شمار میرود. هر گامی که در این مسیر برداشته میشود، سرمایهگذاری برای آینده کشاورزی ایران است.»
