دستیابی به دانش جداسازی و نگهداری سلول‌های زایای اولیه (PGC) گونه فیل‌ماهی با هدف حفاظت از ذخایر ژنتیکی توسط پژوهشگران انستیتو با همکاری دانشکده علوم‌پایه دانشگاه گیلان

به گزارش روابط عمومی انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری، پژوهشگران انستیتو در یک طرح پژوهشی مشترک با دانشگاه گیلان، به دانش جداسازی، کشت و بررسی شرایط انجماد سلول‌های زایای اولیه فیل‌ماهی دست یافتند.

این طرح با هدف جداسازی و نگهداری سلول‌های زایای اولیه فیل‌ماهی و فراهم‌سازی امکان استفاده از این سلول‌ها در برنامه‌های حفاظت ژنتیکی، توسط دکتر شیرین جمشیدی، پژوهشگر و عضو هیأت علمی بانک ژن ماهیان خاویاری و مجری طرح از سوی انستیتو، و دکتر طوبی میرزاپور، عضو هیأت علمی گروه زیست‌شناسی دانشکده علوم پایه دانشگاه گیلان و مجری طرح از سوی دانشگاه، انجام شد.

به گزارش آقای دکتر محمد حسن زاده صابر مدیر بانک ژن انستیتو، فیل‌ماهی از گونه‌های ارزشمند ماهیان خاویاری دریای کاسپین است که طولانی بودن دوره بلوغ جنسی، تخریب زیستگاه و صید بی رویه، منجر به کاهش ذخایر آن شده و در فهرست قرمز حفاظت از گونه های گیاهی و جانوری در حال انقراض (IUCN) قرار گرفته است. نگهداری سلول‌های زایا در این گونه و سایر گونه های ماهیان خاویاری می‌تواند در مطالعات مرتبط با زیست‌شناسی تولیدمثل و برنامه‌های حفاظت و تکثیر این گونه مورد استفاده قرار گیرد.

مجریان و پژوهشگران این پروژه، سلول‌های زایا را از گناد فیل‌ماهی با استفاده از ترکیب آنزیم‌های اختصاصی جداسازی کردند و در محیط کشت L-15 به مرحله رشد رساندند. همچنین برای شناسایی سلول‌های جداسازی‌شده نیز از روش‌های ایمنوسیتوشیمی و بررسی بیان ژن‌های اختصاصی سلول‌های زایا، از جمله Vasa و Nanos، استفاده شد که توانست سلول‌های مورد بررسی را تأیید کند.

در ادامه این مطالعه، امکان انجماد و ذخیره‌سازی طولانی‌مدت سلول‌های زایا نیز مورد بررسی قرار گرفت که پس از فرآیند انجماد با استفاده از ماده محافظ انجماد DMSO، امکان بازیابی حدود ۶۷ درصد سلول‌ها فراهم گردید.

نتایج این پژوهش می‌تواند زمینه ایجاد بانک‌های سلولی و ژنتیکی ماهیان خاویاری را فراهم کند و در مطالعات مرتبط با حفاظت از ذخایر ژنتیکی و فناوری‌های نوین تکثیر از جمله استفاده از سلول‌های زایا در ماهیانی با دوره بلوغ کوتاه‌تر مورد استفاده قرار گیرد.